Kur Krizi Nedir?
İngilizce: Currency Crisis
Yayın: · Son güncelleme:
Bu bilgi Ekim 2026 itibarıyla günceldir. Oran, limit ve mevzuat değişebilir; işlem yapmadan önce resmî kaynaktan kontrol edin.
Kur Krizi Nedir? Kısaca
Kur krizi, bir para biriminin kısa sürede büyük değer kaybına uğradığı ve merkez bankasının kuru koruyamadığı durumdur. Çoğu zaman döviz rezervlerinin erimesi ve kur rejiminin değişmesiyle sonuçlanır.
Kur krizi nedir?
Kur krizi, piyasanın bir paraya duyduğu güvenin hızla kaybolduğu ve kurun kontrolden çıktığı dönemdir. Yatırımcılar ve yerli tasarruf sahipleri aynı anda dövize yönelir. Merkez bankası rezerv satarak kuru savunmaya çalışır. Rezervler yetmezse para sert biçimde değer kaybeder.
Türkiye 1994'te ve Şubat 2001'de bu tür krizler yaşadı. 2001'de yönetilen kur sistemi terk edildi ve 22 Şubat 2001'de dalgalı kura geçildi. Dünyada 1997 Asya krizi ve 1998 Rusya krizi de sık anılan örneklerdir.
Nasıl ortaya çıkar?
Kriz genellikle birikmiş kırılganlıkların üzerine gelen bir tetikleyiciyle başlar. Yüksek cari açık, kısa vadeli dış borç, düşük rezerv ve zayıf bankacılık sistemi başlıca kırılganlıklardır. Bunlara siyasi bir gerilim ya da beklenmedik bir politika kararı eklendiğinde dövize hücum hızlanabilir.
Sabit ya da yarı sabit kur uygulayan ülkeler, kurun uzun süre aynı kalacağı varsayımıyla döviz borcu biriktirildiği için bu riske daha açıktır. Piyasa, kurun sürdürülemeyeceğine inandığında merkez bankasına karşı toplu pozisyon alır ve savunma maliyeti hızla yükselir.
Krizin sonuçları ve hazırlık
Kur krizinin ardından çoğu zaman enflasyon yükselir, faizler artar, şirket iflasları ve işsizlik çoğalır. Döviz borcu olan şirketler ve bankalar ağır kayıp yaşayabilir. Bireyler açısından en önemli korunma, gelir ve borç para birimlerini uyumlu tutmak ve acil durum birikimini erişilebilir yerde bulundurmaktır.
Sıkça Sorulan Sorular
Kur krizi ile devalüasyon arasındaki fark nedir?
Devalüasyon, sabit kurda paranın değerinin resmî kararla düşürülmesidir. Kur krizi ise piyasa baskısıyla kurun kontrolden çıktığı daha geniş bir süreçtir; krizin sonunda devalüasyon ya da dalgalı kura geçiş görülebilir.
Türkiye'de hangi kur krizleri yaşandı?
En çok anılanlar 1994 ve 2001 krizleridir. 2001 krizinin ardından Türkiye dalgalı kur rejimine geçti.