Kur Rejimi Nedir?
İngilizce: Exchange Rate Regime
Yayın: · Son güncelleme:
Kur Rejimi Nedir? Kısaca
Kur rejimi, bir ülkenin para biriminin diğer paralar karşısındaki değerinin nasıl belirleneceğini ve merkez bankasının bu süreçteki rolünü tanımlayan sistemdir. Sabit kurdan serbest dalgalanmaya kadar farklı türleri vardır.

Kur rejimi (İngilizcesiyle exchange rate regime), bir ülkenin döviz kuru politikasının çerçevesidir. Kurun piyasada mı belirleneceği, bir orana mı sabitleneceği ya da ikisinin arasında bir yol mu izleneceği bu tercihe bağlıdır.
Kur rejimi nedir?
Her ülke, ekonomik yapısına ve hedeflerine göre bir kur rejimi seçer. Bu seçim, merkez bankasının para politikası esnekliğini, enflasyon ve dış ticaret üzerindeki etkileri doğrudan belirler.
Kur rejimi türleri
| Rejim | Kısaca |
|---|---|
| Para kurulu | Yerel para rezervlerle tamamen karşılanır, kur katı biçimde sabittir |
| Sabit kur | Kur belirli bir orana bağlanır, merkez bankası korur |
| Ayarlanabilir / kaygan çapa | Kur önceden ilan edilen bir patikada kademeli değiştirilir |
| Bant içinde dalgalanma | Kur belirlenen alt ve üst sınırlar arasında serbest hareket eder |
| Yönetimli dalgalanma | Kur piyasada oluşur, merkez bankası gerektiğinde müdahale eder |
| Serbest dalgalanma | Kur tamamen piyasada belirlenir |
Bazı ülkeler ise kendi para birimi yerine başka bir ülkenin parasını kullanır; buna resmî dolarizasyon denir.
Seçimi neler etkiler?
Ekonominin büyüklüğü, dış ticarete açıklığı, enflasyon geçmişi, döviz rezervlerinin yeterliliği ve sermaye hareketlerinin serbestliği kur rejimi tercihinde belirleyicidir. İktisatta "imkânsız üçlü" olarak bilinen yaklaşıma göre bir ülke aynı anda sabit kur, serbest sermaye hareketi ve bağımsız para politikasının üçüne birden sahip olamaz; en fazla ikisini seçebilir. Ayrıca IMF'nin kendi sınıflandırması, ülkelerin ilan ettiği rejime değil fiilen uyguladığı politikaya bakar; bu yüzden resmî ilan ile uygulama farklı olabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
İmkânsız üçlü nedir?
Bir ülkenin sabit kur, serbest sermaye hareketi ve bağımsız para politikası hedeflerinin üçünü aynı anda gerçekleştiremeyeceğini söyleyen iktisat yaklaşımıdır. Ülkeler bunlardan en fazla ikisini seçebilir.
Türkiye hangi kur rejimini uyguluyor?
Türkiye 2001'den bu yana resmî olarak dalgalı kur rejimini uyguluyor. Uygulamadaki müdahale biçimi dönemden döneme değişebileceği için güncel çerçeveyi TCMB'nin para politikası metinlerinden kontrol etmek gerekir.