Vergi Kanunu Nedir?
İngilizce: Tax Law
Yayın: · Son güncelleme:
Vergi Kanunu Nedir? Kısaca
Vergi kanunu, bir verginin konusunu, mükellefini, matrahını, oranını, muafiyet ve istisnalarını belirleyen ve Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından çıkarılan yasal düzenlemedir.
Vergi kanunu, bir vergiyi ya da vergilendirme sürecini düzenleyen yasadır. Anayasanın 73. maddesine göre vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler ancak kanunla konulur, değiştirilir ya da kaldırılır. Bu ilkeye "verginin kanuniliği" denir.
Vergi kanunu nedir?
Bir vergi kanunu genellikle şu temel unsurları belirler:
- Konu: Neyin vergilendirileceği (gelir, harcama, servet)
- Mükellef: Vergiyi kimin ödeyeceği ve kimin sorumlu olduğu
- Matrah: Verginin hangi tutar üzerinden hesaplanacağı
- Oran ya da tarife: Verginin hesaplanma biçimi
- Muafiyet ve istisnalar
- Beyan, tarh ve ödeme usulleri
Anayasa, oranlar ve hadler gibi bazı konularda kanunda belirtilen sınırlar içinde Cumhurbaşkanına değişiklik yetkisi tanır.
Türkiye'deki temel vergi kanunları
| Kanun | Konu |
|---|---|
| 213 sayılı Vergi Usul Kanunu | Usul, defter, belge, ceza |
| 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu | Gerçek kişilerin gelirleri |
| 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu | Şirket kazançları |
| 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu | Mal ve hizmet teslimleri |
| 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu | Belirli mallar |
| 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu | Kâğıtlar ve sözleşmeler |
| 492 sayılı Harçlar Kanunu | Kamu hizmeti karşılıkları |
Bunlara ek olarak Emlak Vergisi, Motorlu Taşıtlar Vergisi ve Veraset ve İntikal Vergisi kanunları gibi düzenlemeler de bulunur.
Kanun, tebliğ ve özelge farkı
Kanunlar genel çerçeveyi çizer. Gelir İdaresi, uygulamayı açıklamak için tebliğ, sirküler ve genelge yayımlar. Özelge ise bir mükellefin sorusuna idarenin verdiği yazılı cevaptır. Tebliğ kanuna aykırı olamaz; çelişki durumunda kanun esas alınır. Güncel kanun metinlerine mevzuat.gov.tr ve GİB'in sitesinden ulaşabilirsin.
Sıkça Sorulan Sorular
Vergi oranları neden bazen kanun çıkmadan değişiyor?
Anayasa ve ilgili kanunlar, oranları kanunda belirlenen alt ve üst sınırlar içinde değiştirme yetkisini Cumhurbaşkanına verebilir. Bu nedenle bazı oranlar Cumhurbaşkanı kararıyla Resmî Gazete'de yayımlanarak değiştirilir.
Vergi kanunlarının güncel hâline nereden ulaşılır?
Kanunların güncel metinlerine mevzuat.gov.tr ve Gelir İdaresi Başkanlığının sitesinden ulaşabilirsin. Değişiklikler Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girer.