Sistematik Risk Nedir?
İngilizce: Systematic Risk
Yayın: · Son güncelleme:
Sistematik Risk Nedir? Kısaca
Sistematik risk, faiz, enflasyon, kur, resesyon veya politik gelişmeler gibi tüm piyasayı etkileyen ve portföy çeşitlendirmesiyle ortadan kaldırılamayan risktir. Piyasa riski olarak da bilinir.
İçindekiler
Sistematik risk, piyasanın bütününü etkileyen ve tek bir şirkete ya da sektöre özgü olmayan risktir. Ekonomideki genel gelişmeler neredeyse tüm varlıkları aynı yönde etkilediği için bu risk, portföye ne kadar farklı hisse eklersen ekle tamamen ortadan kalkmaz. "Çeşitlendirilemeyen risk" olarak da adlandırılır.
Sistematik risk nedir?
Sistematik riskin başlıca kaynakları:
- Faiz oranlarındaki değişim ve para politikası
- Enflasyon
- Döviz kurlarındaki dalgalanmalar
- Ekonomik durgunluk (resesyon)
- Siyasi gelişmeler ve jeopolitik olaylar
- Küresel finansal krizler
Örneğin 2008 küresel finans krizinde, mali yapısı güçlü olan şirketlerin hisseleri de genel düşüşten etkilenmiştir.
Nasıl ölçülür?
En yaygın ölçüt beta katsayısıdır:
| Beta | Anlamı |
|---|---|
| 1 | Hisse piyasayla aynı oranda hareket eder |
| 1'den büyük | Piyasadan daha dalgalıdır |
| 1'den küçük | Piyasadan daha az dalgalanır |
Sermaye varlıklarını fiyatlama modeli (CAPM), yatırımcının yalnızca sistematik risk için ek getiri beklemesi gerektiğini öne sürer, çünkü diğer risk türü çeşitlendirmeyle azaltılabilir.
Sistematik olmayan riskten farkı
Bir şirkete özgü riskler (yönetim hataları, ürün sorunları, dava) sistematik olmayan risktir ve farklı şirketlere yatırım yapılarak önemli ölçüde azaltılabilir. Sistematik risk ise bu yolla giderilemez.
Nelere dikkat etmeli?
- Farklı varlık sınıflarına (tahvil, altın, döviz, hisse) dağılım etkiyi azaltabilir ama riski sıfırlamaz.
- Riskten korunma araçları maliyetlidir ve karmaşık olabilir; kaldıraçlı türevler ek risk yaratır.
- Yatırım vadeni ve risk toleransını belirleyerek dalgalı dönemlere hazırlıklı ol.
Sıkça Sorulan Sorular
Sistematik risk neden çeşitlendirmeyle azalmaz?
Çünkü faiz, enflasyon veya resesyon gibi etkenler piyasadaki hemen tüm varlıkları aynı anda etkiler. Portföye yeni hisse eklemek bu ortak etkiyi ortadan kaldırmaz.
Sistematik risk ile sistemik risk aynı mı?
Hayır. Sistematik risk tüm piyasayı etkileyen genel dalgalanmaları anlatır. Sistemik risk ise bir kurumun veya piyasanın çöküşünün zincirleme biçimde tüm finansal sisteme yayılma ihtimalidir.