İçeriğe geç
parazade
Finans

Çeşitlendirme Nedir?

İngilizce: Diversification

Yayın: · Son güncelleme:

Çeşitlendirme Nedir? Kısaca

Çeşitlendirme, yatırılan parayı farklı varlık sınıflarına, sektörlere ve bölgelere dağıtarak tek bir yatırımdaki kaybın tüm portföyü büyük ölçüde etkilemesini önleme yöntemidir.

Çeşitlendirme nedir?
İçindekiler
  1. Nasıl çalışır?
  2. Örnek
  3. Sınırları

Çeşitlendirme, birikimini tek bir yatırıma değil, birbirinden farklı davranan birden çok yatırıma dağıtmaktır. "Tüm yumurtaları aynı sepete koyma" sözünün finanstaki karşılığıdır. Amaç, bir varlık değer kaybettiğinde diğerlerinin bu kaybı kısmen dengelemesidir.

Nasıl çalışır?

Farklı varlıklar aynı ekonomik olaya farklı tepki verir. Örneğin faizler yükseldiğinde bazı hisseler düşerken mevduat getirisi artabilir; kriz dönemlerinde altına talep artabilir. Varlıklar arasındaki bu ilişkiye korelasyon denir. Birlikte aynı yöne hareket eden varlıklar az çeşitlendirme sağlar; farklı yönlere ya da bağımsız hareket edenler daha fazla sağlar.

Çeşitlendirme farklı katmanlarda yapılabilir:

  • Varlık sınıfı: hisse, tahvil, mevduat, altın, gayrimenkul
  • Sektör: banka, enerji, teknoloji, gıda
  • Coğrafya: yurt içi ve yurt dışı piyasalar
  • Para birimi: TL ve döviz cinsi varlıklar
  • Zaman: alımları tek seferde değil, düzenli aralıklarla yapmak

Örnek

Varsayımsal olarak tüm birikimini tek bir şirketin hissesine yatırdığını düşün. Şirket kötü bir haberle %50 değer kaybederse birikimin de yarıya iner. Aynı parayı on farklı varlığa eşit bölmüş olsaydın, o tek yatırımın %50 kaybı toplam portföyünü yaklaşık %5 etkilerdi.

Sınırları

  • Çeşitlendirme riski sıfırlamaz. Tüm piyasaların birlikte düştüğü dönemler (sistematik risk) olabilir.
  • Çok fazla yatırımı takip etmek zorlaşabilir ve işlem maliyetleri artabilir.
  • Yatırım fonları ve borsa yatırım fonları, az parayla geniş çeşitlendirme sağlamanın pratik yollarındandır.

Sıkça Sorulan Sorular

Çeşitlendirme kazancı azaltır mı?

Tek bir yatırımın çok yükseldiği senaryoda çeşitlendirilmiş portföy daha az kazandırabilir. Ancak aynı şekilde tek bir yatırımın çöktüğü senaryoda kaybı da sınırlar; amaç getiriyi değil riski dengelemektir.

Kaç farklı yatırım yeterli çeşitlendirme sağlar?

Kesin bir sayı yoktur; önemli olan yatırımların birbirinden farklı hareket etmesidir. Aynı sektörden yirmi hisse, farklı sınıflardan beş varlıktan daha az çeşitlendirme sağlayabilir.

İlgili terimler

Portföy(Portfolio)Portföy, bir kişinin ya da kurumun sahip olduğu hisse senedi, tahvil, mevduat, altın, fon ve gayrimenkul gibi yatırımların bütünüdür. Portföyün bileşimi risk ve getiri profilini belirler.Varlık Dağılımı(Asset Allocation)Varlık dağılımı, bir yatırım portföyünün hisse senedi, tahvil, nakit, altın ve gayrimenkul gibi varlık sınıfları arasında hangi oranlarda bölüneceğinin belirlenmesidir.RiskFinansta risk, bir yatırımın ya da finansal kararın sonucunun beklenenden farklı olma, özellikle para kaybettirme ihtimalidir. Genellikle daha yüksek getiri beklentisi daha yüksek riskle birlikte gelir.Acil Durum Fonu(Emergency Fund)Acil durum fonu, iş kaybı, sağlık sorunu ya da beklenmedik tamir masrafı gibi durumlarda borçlanmadan kullanabilmek için ayrılan, kolayca erişilebilen ve düşük riskli tutulan birikimdir.Mevduat(Deposit)Mevduat, bireylerin ya da şirketlerin bankaya yatırdığı ve istendiğinde ya da belirli bir vadenin sonunda geri alınabilen paradır. Vadeli ve vadesiz olmak üzere iki temel türü vardır.Tahvil(Bond)Tahvil, devletin ya da şirketlerin borç para toplamak için çıkardığı, yatırımcıya belirli vadede anaparayı ve genellikle dönemsel faiz (kupon) ödemesini taahhüt eden borçlanma aracıdır.Borsa Yatırım Fonu(Exchange Traded Fund)Borsa yatırım fonu (BYF, İngilizcede ETF), katılma payları borsada hisse senedi gibi seans içinde alınıp satılan ve genellikle bir endeksi ya da varlığı takip eden yatırım fonudur.

İlgili yazılar