İçeriğe geç
parazade
Borsa

Sermaye Varlıkları Fiyatlama Modeli Nedir?

İngilizce: CAPM

Yayın: · Son güncelleme:

Sermaye Varlıkları Fiyatlama Modeli Nedir? Kısaca

Sermaye Varlıkları Fiyatlama Modeli (CAPM), bir yatırımın beklenen getirisini risksiz faiz oranı, beta katsayısı ve piyasa risk primi üzerinden hesaplayan finans modelidir. Özsermaye maliyeti tahmininde yaygın kullanılır.

Sermaye Varlıkları Fiyatlama Modeli nedir?
İçindekiler
  1. Sermaye Varlıkları Fiyatlama Modeli nedir, formülü nasıl?
  2. Örnek
  3. Sınırları ve dikkat edilecekler

Sermaye Varlıkları Fiyatlama Modeli, İngilizce kısaltmasıyla CAPM (Capital Asset Pricing Model), bir hisse senedinden beklenmesi gereken getiriyi o hissenin piyasaya göre taşıdığı riskle ilişkilendiren modeldir. 1960'larda William Sharpe ve başka akademisyenlerin çalışmalarıyla geliştirilmiştir.

Sermaye Varlıkları Fiyatlama Modeli nedir, formülü nasıl?

Beklenen getiri = Risksiz faiz + Beta × (Piyasa getirisi − Risksiz faiz)

  • Risksiz faiz: Genellikle devlet tahvili faizi kullanılır.
  • Beta: Hissenin piyasa hareketlerine duyarlılığıdır; 1'den büyükse piyasadan daha oynak kabul edilir.
  • Piyasa getirisi − risksiz faiz: Hisse senedi risk primi olarak adlandırılır.

Modelin temel fikri şudur: çeşitlendirme ile yok edilebilen riskler için ek getiri beklenmez; yalnız piyasa genelindeki (sistematik) risk ödüllendirilir.

Örnek

Varsayımsal değerlerle risksiz faiz yüzde 8, piyasa risk primi yüzde 5 ve beta 0,8 olsun. Beklenen getiri = 8 + 0,8 × 5 = yüzde 12 olur. Bu oran, şirketin özsermaye maliyeti olarak değerlemede iskonto oranına girer.

Sınırları ve dikkat edilecekler

  • Beta geçmiş fiyat verisinden hesaplanır ve zamanla değişir.
  • Gerçek dünyada yatırımcılar her zaman rasyonel davranmaz, borç alma-verme koşulları herkese eşit değildir.
  • Gelişmekte olan piyasalarda ülke riskini yansıtmak için modele genellikle ek bir prim eklenir.
  • Akademik çalışmalar, beta dışında şirket büyüklüğü ve değer gibi faktörlerin de getiriyi açıkladığını gösterir; bu nedenle CAPM bir başlangıç noktası olarak görülmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

CAPM'de beta nereden bulunur?

Beta, hissenin getirileri ile bir piyasa endeksinin getirileri arasındaki ilişkiden hesaplanır. Veri sağlayıcılar farklı dönem ve sıklıklar kullandığı için aynı hisse için farklı beta değerleri görülebilir.

CAPM bireysel yatırımcı için ne işe yarar?

Bir hisseden beklenen getirinin taşıdığı riske göre makul olup olmadığını düşünmek için çerçeve sunar. Ancak gelecek getiri tahmini değildir ve tek başına karar aracı olarak kullanılmamalıdır.

İlgili terimler

Beta Katsayısı(Beta)Beta katsayısı, bir hissenin ya da portföyün getirisinin piyasa genelindeki (genellikle bir endeksin) hareketlerine ne kadar duyarlı olduğunu gösteren ve sistematik riski ölçen katsayıdır.Özsermaye Maliyeti(Cost of Equity)Özsermaye maliyeti, hissedarların bir şirkete yatırdıkları sermaye karşılığında katlandıkları riske göre beklediği asgari getiri oranıdır. Değerlemede iskonto oranı olarak kullanılır ve çoğunlukla CAPM ile tahmin edilir.Risksiz Faiz Oranı(Risk-Free Rate)Risksiz faiz oranı, temerrüt riski taşımadığı varsayılan bir yatırımın getirisidir. Uygulamada genellikle devlet tahvili faizi kullanılır ve CAPM, iskonto oranı ve opsiyon fiyatlama gibi hesaplarda başlangıç noktasıdır.Hisse Senedi Risk Primi(Equity Risk Premium)Hisse senedi risk primi, yatırımcıların hisse senetlerinin taşıdığı ek risk nedeniyle risksiz faiz oranının üzerinde talep ettiği ek getiridir. CAPM ve özsermaye maliyeti hesaplarının temel girdilerinden biridir.Beklenen Getiri(Expected Return)Beklenen getiri, bir yatırımın olası tüm sonuçlarının, gerçekleşme olasılıklarıyla ağırlıklandırılarak hesaplanan ortalama getirisidir. Bir tahmindir; gerçekleşecek getirinin garantisi değildir.Halka Arz Getirisi(IPO Return)Halka arz getirisi, halka arzda belirlenen fiyattan alınan payların, borsada işlem görmeye başladıktan sonraki fiyatına göre sağladığı yüzde kazanç ya da kayıptır; genellikle ilk işlem günü ve belirli dönemler için hesaplanır.