İçeriğe geç
parazade
Borsa

Opsiyon Ne Demek?

İngilizce: Option

Yayın: · Son güncelleme:

Opsiyon Ne Demek? Kısaca

Opsiyon, alıcısına bir prim karşılığında dayanak varlığı belirli bir fiyattan, belirli bir tarihte ya da tarihe kadar alma veya satma hakkı veren, satıcısına ise bu hakka karşı yükümlülük getiren türev sözleşmedir.

Opsiyon nedir?
İçindekiler
  1. Opsiyon türleri
  2. Örnek
  3. Riskleri

Opsiyon, bir hakkın alınıp satıldığı türev araçtır. Opsiyonu satın alan kişi, satıcıya prim öder ve karşılığında dayanak varlığı önceden belirlenen kullanım fiyatından alma ya da satma hakkı kazanır. Hakkı kullanmak zorunda değildir. Satıcı ise alıcı hakkını kullanırsa yükümlülüğünü yerine getirmek zorundadır. Türkiye'de standart opsiyon sözleşmeleri VİOP'ta işlem görür.

Opsiyon türleri

  • Alım opsiyonu (call): Dayanak varlığı belirli fiyattan alma hakkı verir. Fiyat yükselirse değer kazanır.
  • Satım opsiyonu (put): Dayanak varlığı belirli fiyattan satma hakkı verir. Fiyat düşerse değer kazanır.
  • Hakkın yalnızca vade sonunda kullanılabildiği tipe Avrupa tipi, vadeye kadar her an kullanılabildiği tipe Amerikan tipi denir.

Örnek

Varsayımsal olarak bir hisse 100 TL'de. Kullanım fiyatı 105 TL olan alım opsiyonunu pay başına 3 TL prim ödeyerek aldın. Vadede hisse 115 TL olursa kâr pay başına 115 − 105 − 3 = 7 TL olur. Hisse 105 TL'nin altında kalırsa hakkı kullanmazsın ve ödediğin 3 TL primin tamamını kaybedersin.

Riskleri

Opsiyon alıcısının kaybı ödediği primle sınırlıdır, ancak bu primin tamamen kaybedilmesi sık rastlanan bir sonuçtur; vade yaklaştıkça zaman değeri erir. Opsiyon satıcısı ise küçük bir prim kazanırken, özellikle teminatsız ya da açık alım opsiyonu satışında teorik olarak çok büyük zararlarla karşılaşabilir. Satıcıdan teminat istenir ve teminat tamamlama çağrısı gelebilir. Opsiyon fiyatlaması karmaşıktır; deneyimsiz yatırımcılar için yüksek risk taşır.

Sıkça Sorulan Sorular

Opsiyon alıcısı en fazla ne kadar kaybeder?

Opsiyon alıcısının maksimum kaybı ödediği primdir. Ancak opsiyonların önemli bir kısmı değersiz sona erebildiği için bu primin tamamını kaybetme ihtimali gerçek bir risktir.

Opsiyon satmak neden daha risklidir?

Satıcı peşin bir prim alır ama fiyat kendisi aleyhine sert hareket ederse büyük zararlar yazabilir. Bu nedenle opsiyon satıcısından teminat istenir ve zararı primle sınırlı değildir.

İlgili terimler

Varant(Warrant)Varant, sahibine belirli bir dayanak varlığı vade sonunda ya da vadeye kadar önceden belirlenmiş bir fiyattan alma veya satma hakkı veren, ihraççı kurumun çıkardığı ve borsada işlem gören kaldıraçlı bir türev araçtır.Vadeli İşlem Sözleşmesi(Futures Contract)Vadeli işlem sözleşmesi, iki tarafın bir varlığı ileri bir tarihte bugünden belirlenen fiyattan alıp satmayı taahhüt ettiği, borsada standart koşullarla işlem gören ve teminatla açılan türev sözleşmedir.Türev Araç(Derivative)Türev araç, değeri hisse, endeks, döviz, faiz ya da emtia gibi başka bir dayanak varlığın fiyatından türeyen finansal sözleşmedir; riskten korunma ve fiyat beklentisine dayalı işlem amacıyla kullanılır.Riskten Korunma(Hedging)Riskten korunma (hedging), mevcut bir pozisyonun ya da gelecekteki bir nakit akışının fiyat, kur veya faiz değişimlerinden zarar görmesini sınırlamak için ters yönde ikinci bir pozisyon alma stratejisidir.VİOP(Futures and Options Market)VİOP, Borsa İstanbul bünyesindeki Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'dır; hisse, endeks, döviz, altın gibi dayanak varlıklara bağlı vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri burada teminat karşılığında işlem görür.Teminat Tamamlama Çağrısı(Margin Call)Teminat tamamlama çağrısı (margin call), kaldıraçlı ya da kredili bir hesapta teminat belirlenen seviyenin altına düştüğünde aracı kurumun yatırımcıdan ek teminat istemesidir. Karşılanmazsa pozisyonlar kapatılabilir.