İçeriğe geç
parazade
Borsa

VİOP Nedir?

İngilizce: Futures and Options Market

Yayın: · Son güncelleme:

VİOP Nedir? Kısaca

VİOP, Borsa İstanbul bünyesindeki Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'dır; hisse, endeks, döviz, altın gibi dayanak varlıklara bağlı vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri burada teminat karşılığında işlem görür.

VİOP nedir?
İçindekiler
  1. VİOP'ta neler işlem görür?
  2. Nasıl çalışır?
  3. Riskleri

VİOP, Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nın kısaltmasıdır ve Borsa İstanbul bünyesinde faaliyet gösterir. Türkiye'de türev ürünlerin borsada, standart sözleşmelerle ve merkezi takas güvencesi altında işlem gördüğü piyasadır. 2013'te Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası'nın (VOB) Borsa İstanbul'a katılmasıyla türev işlemler tek çatı altında toplanmıştır.

VİOP'ta neler işlem görür?

  • Pay ve pay endeksi vadeli işlem sözleşmeleri
  • Döviz ve kıymetli maden vadeli işlem sözleşmeleri
  • Pay ve endeks opsiyon sözleşmeleri
  • Bazı emtia ve diğer dayanaklara bağlı sözleşmeler

Sözleşme listesi ve özellikleri Borsa İstanbul tarafından belirlenir ve zaman içinde değişebilir.

Nasıl çalışır?

VİOP'ta işlem yapmak için aracı kurumda türev hesabı açılır ve teminat yatırılır. İşlemlerin takası ve teminat yönetimi Takasbank tarafından merkezi karşı taraf olarak yürütülür; yani alıcı ile satıcı arasında Takasbank yer alır ve karşı taraf riskini azaltır. Pozisyonlar her gün uzlaşma fiyatına göre değerlenir ve kâr ya da zarar teminat hesabına yansıtılır.

Riskleri

VİOP işlemleri kaldıraçlıdır: küçük bir teminatla büyük bir pozisyon taşınır. Bu, kazancı da kaybı da büyütür. Teminat seviyesi düşerse teminat tamamlama çağrısı gelir; tamamlanmazsa pozisyon zararına kapatılabilir. Ani fiyat hareketlerinde zarar, yatırılan teminatı aşabilir. Aracı kurumlar türev işlemler öncesinde yatırımcıdan risk bildirim formu imzalatır; bu formu dikkatle okumalı ve kaybetmeyi göze alamayacağın parayla işlem yapmamalısın.

Sıkça Sorulan Sorular

VİOP'ta işlem yapmak için ne gerekir?

Bir aracı kurumda türev işlemlere açık bir hesap, risk bildirim formunun imzalanması ve sözleşme için gereken başlangıç teminatının yatırılması gerekir.

VİOP'ta açığa satış yapılabilir mi?

VİOP'ta vadeli işlem sözleşmesi satarak dayanak varlığın düşüşünden kazanç sağlamayı hedefleyen kısa pozisyon açılabilir. Bu da kaldıraçlı bir işlemdir ve fiyat yükselirse zarar hızla büyüyebilir.

İlgili terimler

Vadeli İşlem Sözleşmesi(Futures Contract)Vadeli işlem sözleşmesi, iki tarafın bir varlığı ileri bir tarihte bugünden belirlenen fiyattan alıp satmayı taahhüt ettiği, borsada standart koşullarla işlem gören ve teminatla açılan türev sözleşmedir.Opsiyon(Option)Opsiyon, alıcısına bir prim karşılığında dayanak varlığı belirli bir fiyattan, belirli bir tarihte ya da tarihe kadar alma veya satma hakkı veren, satıcısına ise bu hakka karşı yükümlülük getiren türev sözleşmedir.Teminat Tamamlama Çağrısı(Margin Call)Teminat tamamlama çağrısı (margin call), kaldıraçlı ya da kredili bir hesapta teminat belirlenen seviyenin altına düştüğünde aracı kurumun yatırımcıdan ek teminat istemesidir. Karşılanmazsa pozisyonlar kapatılabilir.TakasbankTakasbank (İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş.), Borsa İstanbul'da yapılan işlemlerin takasını gerçekleştiren, merkezi karşı taraf ve teminat yönetimi hizmeti sunan, bankacılık lisansına sahip takas kuruluşudur.Borsa İstanbul(Borsa Istanbul)Borsa İstanbul, Türkiye'nin tek borsası olarak hisse senedi, borçlanma aracı, türev ürün ve kıymetli maden işlemlerinin düzenli ve şeffaf biçimde yapıldığı organize piyasaları işleten anonim şirkettir.Risk Profili(Risk Profile)Risk profili, bir yatırımcının mali durumu, yatırım süresi, bilgi ve deneyimi ile kayıplara katlanma isteği birlikte değerlendirilerek ne kadar risk alabileceğini gösteren kişisel değerlendirmedir.