İçeriğe geç
parazade
Borsa

Alım Opsiyonu Nedir?

İngilizce: Call Option

Yayın: · Son güncelleme:

Alım Opsiyonu Nedir? Kısaca

Alım opsiyonu (call option), sahibine bir dayanak varlığı belirli bir tarihte ya da o tarihe kadar, önceden belirlenmiş kullanım fiyatından satın alma hakkı veren, ancak yükümlülük getirmeyen türev sözleşmedir.

Alım Opsiyonu nedir?
İçindekiler
  1. Alım opsiyonu nedir, nasıl işler?
  2. Örnek
  3. Nelere dikkat etmeli?

Alım opsiyonu (call option), sahibine bir dayanak varlığı önceden belirlenmiş bir fiyattan (kullanım fiyatı) satın alma hakkı veren türev sözleşmedir. Alıcı bu hak için satıcıya bir bedel, yani opsiyon primi öder. Hakkı kullanmak zorunda değildir; satıcı ise alıcı hakkını kullanırsa varlığı teslim etmek ya da farkı ödemek zorundadır.

Alım opsiyonu nedir, nasıl işler?

Bir alım opsiyonunda dört temel unsur bulunur: dayanak varlık, kullanım fiyatı, vade tarihi ve prim. Vadede dayanak varlığın fiyatı kullanım fiyatının üzerindeyse opsiyon "kârda" kabul edilir ve hak kullanılarak fark elde edilir. Fiyat kullanım fiyatının altında kalırsa alıcı hakkını kullanmaz; kaybı ödediği primle sınırlı kalır.

Türkiye'de alım opsiyonları Borsa İstanbul'un Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) işlem görür. Sözleşme büyüklüğü, vade ve uzlaşma yöntemi gibi özellikleri borsaistanbul.com'daki güncel sözleşme şartnamesinden kontrol et.

Örnek

Varsayımsal olarak, fiyatı 100 TL olan bir dayanak varlık için kullanım fiyatı 105 TL olan bir alım opsiyonunu 3 TL prim ödeyerek aldığını düşün.

  • Vadede fiyat 115 TL olursa: kazanç 115 − 105 − 3 = 7 TL.
  • Vadede fiyat 106 TL olursa: 1 TL fark primi karşılamaz, net zarar 2 TL.
  • Vadede fiyat 100 TL olursa: hak kullanılmaz, zarar 3 TL'lik primdir.

Nelere dikkat etmeli?

  • Alıcının riski primle sınırlıdır ama opsiyon değersiz sona ererse primin tamamı kaybedilir.
  • Alım opsiyonu satan taraf için zarar teorik olarak sınırsızdır; bu pozisyon teminat ister ve deneyimsiz yatırımcı için çok risklidir.
  • Zaman geçtikçe opsiyonun zaman değeri erir; fiyat doğru yönde gitse bile zamanlama yanlışsa zarar edilebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Alım opsiyonu ile hisse almak arasındaki fark nedir?

Hisse alan kişi varlığın sahibi olur ve fiyat düştükçe zararı büyür. Alım opsiyonu alan kişi ise yalnızca satın alma hakkına sahiptir; düşüşte kaybı ödediği primle sınırlıdır ama opsiyonun bir vadesi vardır.

Alım opsiyonu satmak riskli midir?

Evet. Dayanak varlık fiyatı yükseldikçe satıcının zararı büyür ve teorik olarak sınırı yoktur. Bu nedenle satıcıdan teminat istenir; pozisyon aleyhe giderse ek teminat çağrısı gelebilir.

İlgili terimler

Opsiyon(Option)Opsiyon, alıcısına bir prim karşılığında dayanak varlığı belirli bir fiyattan, belirli bir tarihte ya da tarihe kadar alma veya satma hakkı veren, satıcısına ise bu hakka karşı yükümlülük getiren türev sözleşmedir.Satım Opsiyonu(Put Option)Satım opsiyonu (put option), sahibine bir dayanak varlığı belirli bir vadede ya da vadeye kadar, önceden belirlenen kullanım fiyatından satma hakkı veren ancak yükümlülük getirmeyen türev sözleşmedir.Kullanım Fiyatı(Strike Price)Kullanım fiyatı (strike price), opsiyon sahibinin hakkını kullandığında dayanak varlığı alacağı ya da satacağı, sözleşmede önceden belirlenmiş sabit fiyattır. Opsiyonun kârda mı zararda mı olduğu bu fiyata göre belirlenir.Opsiyon Primi(Option Premium)Opsiyon primi, opsiyon alıcısının alım ya da satım hakkını elde etmek için satıcıya ödediği bedeldir. Prim, içsel değer ile zaman değerinin toplamından oluşur ve piyasada arz-talebe göre sürekli değişir.Dayanak Varlık(Underlying Asset)Dayanak varlık, bir türev ürünün (vadeli işlem, opsiyon, varant, swap gibi) değerini türettiği hisse, endeks, döviz, emtia veya faiz gibi temel finansal varlık ya da göstergedir.VİOP(Futures and Options Market)VİOP, Borsa İstanbul bünyesindeki Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'dır; hisse, endeks, döviz, altın gibi dayanak varlıklara bağlı vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri burada teminat karşılığında işlem görür.