İçeriğe geç
parazade

Dönem Sonu Envanteri Nedir?

İngilizce: Year-End Inventory

Yayın: · Son güncelleme:

Bu bilgi Ekim 2026 itibarıyla günceldir. Oran, limit ve mevzuat değişebilir; işlem yapmadan önce resmî kaynaktan kontrol edin.

Dönem Sonu Envanteri Nedir? Kısaca

Dönem sonu envanteri, hesap döneminin sonunda işletmenin tüm varlık ve borçlarının sayılıp ölçülerek miktar ve değer olarak listelenmesidir. Sonuçlar envanter defterine yazılır ve bilançonun dayanağını oluşturur.

Dönem Sonu Envanteri nedir?
İçindekiler
  1. Dönem sonu envanteri nedir?
  2. Nasıl çıkarılır?
  3. Örnek
  4. Nelere dikkat etmeli?

Dönem sonu envanteri nedir?

Dönem sonu envanteri, işletmenin yıl sonundaki fiilî durumunun fotoğrafını çekmektir. Kasadaki para, depodaki mal, demirbaşlar, alacaklar ve borçlar tek tek tespit edilir. Bu tespit kayıtlarla karşılaştırılır ve fark varsa düzeltilir.

Nasıl çıkarılır?

Vergi Usul Kanunu envanter çıkarmayı üç adım olarak tanımlar. Önce varlıklar sayılır, tartılır ya da ölçülür. Ardından her kalem kanundaki değerleme ölçülerine göre değerlenir. Son olarak sonuçlar envanter defterine kaydedilir.

Fiziki sayımı mümkün olmayan kalemler, örneğin banka hesapları, alacaklar ve borçlar ise belge ve mutabakatla doğrulanır. Banka ekstreleri ve müşterilerden alınan mutabakat mektupları bu aşamanın kanıtıdır.

Örnek

Örneğin bir hırdavat dükkânının kayıtlarında 400 kutu vida görünsün, sayımda 385 kutu çıksın. 15 kutuluk fark sayım noksanı olarak kayda alınır. Kalan stok maliyet bedeliyle değerlenir ve envanter defterine miktar, birim fiyat ve toplam tutar olarak yazılır.

Nelere dikkat etmeli?

Sayımı yılın son günü ya da ona en yakın tarihte yapın ve sayım sırasında mal giriş çıkışını durdurun. Sayım tutanaklarını sayımı yapanlara imzalatın, çünkü inceleme sırasında envanterin dayanağı bu belgelerdir. Envanter defterine yazılan değerlerin bilançodaki tutarlarla birebir uyuştuğunu kontrol edin.

Kalabalık bir depoda sayımı bir güne sığdırmak zordur. Bu durumda depoyu bölgelere ayırıp her bölgeye ayrı ekip atayın ve sayılan rafları etiketleyin; böylece aynı ürünün iki kez sayılması ya da hiç sayılmaması önlenir.

Sıkça Sorulan Sorular

Dönem sonu envanteri kimler için zorunludur?

Bilanço esasına göre defter tutan işletmeler dönem sonunda envanter çıkarmak ve envanter defterine yazmak zorundadır. İşletme defteri tutanlar da yıl sonu stoklarını tespit eder.

Envanter ile stok sayımı aynı şey mi?

Stok sayımı envanterin bir parçasıdır. Envanter ise stokların yanında kasa, banka, alacak, borç ve duran varlıkların da tespit ve değerlemesini kapsar.

İlgili terimler

Sayım(Stock Count)Sayım, muhasebede işletmedeki para, mal ve demirbaş gibi varlıkların fiilen sayılarak miktarlarının tespit edilmesidir. Sonuç kayıtlarla karşılaştırılır ve fark varsa sayım fazlası ya da noksanı olarak kaydedilir.Sayım Farkı(Inventory Count Difference)Sayım farkı, sayımda bulunan fiilî miktar ile kayıtlardaki miktar arasındaki farktır. Fiilî miktar fazlaysa sayım fazlası, azsa sayım noksanı oluşur ve her biri ayrı hesaplarda izlenir.Değerleme Ölçüleri(Valuation Measures)Değerleme ölçüleri, Vergi Usul Kanunu'nda varlık ve borçların vergi matrahının hesabında hangi değerle dikkate alınacağını belirleyen ölçütlerdir. Maliyet bedeli, borsa rayici ve mukayyet değer en sık kullanılanlardır.Envanter Defteri(Inventory Book)Envanter defteri, bilanço esasına göre defter tutan işletmelerin işe başlarken ve her hesap dönemi sonunda yaptıkları sayım ve değerleme sonucunda tüm varlık ve borçlarını ayrıntılı olarak yazdıkları ve bilançoyu kaydettikleri yasal defterdir.Vergi Usul Kanunu(Tax Procedure Law)Vergi Usul Kanunu (VUK), 213 sayılı kanundur ve tüm vergilerin tarh, tebliğ, tahakkuk süreçlerini, defter tutma ve belge düzenini, değerleme kurallarını ve vergi cezalarını düzenleyen temel usul kanunudur.Mutabakat(Reconciliation)Mutabakat, iki tarafın birbirleriyle ilgili hesap kayıtlarını karşılaştırarak belirli bir tarihteki bakiyenin doğruluğu konusunda uzlaşmasıdır. İşletmeler müşteri, tedarikçi ve bankalarla düzenli mutabakat yaparak hatalı ya da eksik kayıtları tespit eder.Stok(Inventory)Stok, bir işletmenin satmak, üretimde kullanmak ya da hizmet sunarken tüketmek amacıyla elinde tuttuğu ham madde, yarı mamul, mamul ve ticari mallardır; bilançoda dönen varlıklar arasında gösterilir.