Kıdem Tazminatı Nedir?
İngilizce: Severance Pay
Yayın: · Son güncelleme:
Kıdem Tazminatı Nedir? Kısaca
Kıdem tazminatı, aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış işçiye, iş sözleşmesi kanunda sayılan hâllerden biriyle sona erdiğinde, çalıştığı her tam yıl için ödenen tazminattır.
Kıdem tazminatı, işçinin bir işyerinde geçirdiği çalışma süresinin karşılığı olarak, iş sözleşmesi sona erdiğinde işveren tarafından ödenen toplu bir tazminattır. Dayanağı, yürürlükte kalan 1475 sayılı eski İş Kanunu'nun 14. maddesidir.
Kimler hak kazanır?
Öncelikle aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olmak gerekir. Ayrıca sözleşmenin şu hâllerden biriyle sona ermesi aranır:
- İşverenin, işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı gibi haklı bir sebep olmadan sözleşmeyi feshetmesi
- İşçinin kanunda sayılan haklı sebeplerle (ör. ücretin ödenmemesi) sözleşmeyi feshetmesi
- Askerlik nedeniyle işten ayrılma
- Emeklilik ya da yaş dışındaki emeklilik şartlarını tamamlayıp SGK'dan alınan yazıyla ayrılma
- Kadın işçinin evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması
- İşçinin ölümü (tazminat mirasçılara ödenir)
Kural olarak işçi kendi isteğiyle istifa ederse kıdem tazminatı alamaz.
Nasıl hesaplanır?
İşçiye, çalıştığı her tam yıl için 30 günlük brüt ücreti tutarında tazminat ödenir; bir yıldan artan süreler orantılı hesaplanır. Hesapta çıplak ücrete düzenli ödenen yemek, yol gibi yan haklar da eklenir ("giydirilmiş ücret"). Ancak bir yıl için ödenecek tutar, devletin belirlediği kıdem tazminatı tavanını aşamaz. Tavan yılda iki kez güncellenir.
Örnek
Varsayımsal olarak giydirilmiş brüt ücreti 40.000 TL olan ve 5 yıl 6 ay çalışan bir işçinin tazminatı, tavanın altında kaldığı varsayılırsa 40.000 × 5,5 = 220.000 TL olur. Bu tutardan yalnızca damga vergisi kesilir.
Nelere dikkat etmeli?
Güncel tavanı Hazine ve Maliye Bakanlığı ya da Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı duyurularından kontrol et. Uyuşmazlık hâlinde dava açmadan önce arabuluculuğa başvurmak zorunludur. Detaylı hesap için brüt ücret bilgini doğru belirlemek önemlidir.
Sıkça Sorulan Sorular
İstifa edersem kıdem tazminatı alabilir miyim?
Kural olarak hayır. Ancak istifa kanunda sayılan haklı nedenlere (ör. ücretin ödenmemesi), askerliğe, emeklilik şartlarının tamamlanmasına ya da kadın işçinin evlilik sonrası bir yıl içinde ayrılmasına dayanıyorsa tazminat hakkı doğar.
Kıdem tazminatından vergi kesilir mi?
Kıdem tazminatı tavan tutara kadar gelir vergisinden istisnadır; yalnızca damga vergisi kesilir. Tavanı aşan ödemeler farklı vergilendirilebilir.