Zamanaşımı Nedir?

Zamanaşımı, bir alacağın kanunda belirlenen süre içinde istenmemesi hâlinde artık zorla tahsil edilememesidir. Süre dolduğunda borç tamamen yok olmaz; ancak borçlu zamanaşımını ileri sürerse alacaklı mahkeme ya da icra yoluyla tahsil yapamaz.

Zamanaşımı nedir?

Türk Borçlar Kanunu'na göre genel kural, alacakların on yıllık zamanaşımına tabi olmasıdır. Kira bedelleri, faizler ve bazı dönemsel edimler gibi belirli alacaklar için ise beş yıllık süre öngörülür. Çek ve senet gibi kambiyo senetlerinde ve vergi, sigorta gibi alanlarda ayrı ve çoğu zaman daha kısa süreler vardır. Somut alacağın süresi için güncel mevzuatı kontrol et ya da bir hukukçuya danış.

Nasıl işler?

• Süre, kural olarak alacağın muaccel olduğu (istenebilir hâle geldiği) andan başlar.
• Kesilme: Borçlunun borcu kabul etmesi (ör. kısmi ödeme yapması), dava açılması ya da icra takibi başlatılması gibi durumlarda zamanaşımı kesilir ve süre yeniden başlar.
• Durma: Kanunda sayılan bazı hâllerde süre işlemez.
• İleri sürme: Mahkeme zamanaşımını kendiliğinden dikkate almaz; borçlunun bunu savunma olarak ileri sürmesi gerekir.

Bir örnek

Varsayımsal olarak, uzun süre istenmemiş eski bir borç için alacaklı takip başlatırsa, süre dolmuşsa borçlu zamanaşımı itirazında bulunabilir. Ancak borçlu bu arada borcu yazılı olarak kabul etmiş ya da kısmi ödeme yapmışsa süre yeniden başlamış olabilir.

Nelere dikkat etmeli?

• "Eski borç nasılsa zamanaşımına uğradı" diye varsayma; kesilme nedenleri süreyi uzatabilir.
• Zamanaşımına uğramış borcu kendi isteğinle ödersen, geri isteyemezsin.
• Kambiyo senedi ve vergi borçlarında özel süreler olduğunu unutma.