İçeriğe geç
parazade
Finans

Nakit Esası Nedir?

İngilizce: Cash Basis

Yayın: · Son güncelleme:

Nakit Esası Nedir? Kısaca

Nakit esası, gelirlerin para tahsil edildiğinde, giderlerin ise ödeme yapıldığında kaydedildiği muhasebe yaklaşımıdır; basit ve anlaşılırdır ama dönem performansını tahakkuk esası kadar doğru göstermez.

Nakit Esası nedir?
İçindekiler
  1. Nakit esası nedir, ne demek?
  2. Nakit esasının artıları ve eksileri
  3. Örnek
  4. Nelere dikkat etmeli?

Nakit esası, gelir ve giderlerin yalnızca para gerçekten girdiğinde ya da çıktığında kaydedilmesidir. Fatura kesilmiş ama para gelmemişse gelir yazılmaz; borç doğmuş ama ödenmemişse gider yazılmaz. Vergi dilinde buna çoğu zaman "tahsil esası" da denir.

Nakit esası nedir, ne demek?

Bu yöntem, kişisel bütçe tutmaya benzer: hesabına giren para gelir, çıkan para giderdir. Kayıtlar basittir ve kasadaki duruma doğrudan bağlıdır. Ancak dönemler arasında kayma yaratabilir; örneğin aralıkta yapılan bir işin parası ocakta gelirse gelir bir sonraki yıla düşer.

Türkiye'de serbest meslek kazancında kazanç, takvim yılı içinde tahsil edilen hasılat ile ödenen giderler arasındaki fark olarak belirlenir; yani tahsil esası uygulanır. Bilanço esasına göre defter tutan işletmeler ve finansal raporlama standartları ise tahakkuk esasını kullanır.

Nakit esasının artıları ve eksileri

Artıları:

  • Kolay anlaşılır ve uygulanır.
  • Vergi gibi yükümlülükler ancak para tahsil edilince doğduğu için nakit sıkışması azalır.

Eksileri:

  • Gelir ve gider farklı dönemlere düşebilir, kârlılık yanıltıcı görünebilir.
  • Alacak ve borçlar kayıtlarda tam görünmez.

Örnek

Varsayımsal bir serbest çalışan çevirmen, aralıkta bitirdiği iş için 20.000 TL'lik serbest meslek makbuzunu ocakta, ödemeyi alırken düzenliyor. Nakit esasında bu gelir ocağın ait olduğu yılın kazancına girer.

Nelere dikkat etmeli?

Hangi esasa tabi olduğun vergi statüne göre belirlenir; kendi durumunu mali müşavirinle netleştir. Nakit esasında da tahsil edilmemiş alacaklarını ayrıca takip etmek iyi bir alışkanlıktır.

Sıkça Sorulan Sorular

Nakit esası ne demek, kimler kullanır?

Gelir ve giderin para el değiştirdiğinde kaydedilmesi demektir. Türkiye'de serbest meslek kazancı tahsil esasına göre belirlenir; şirketler ise genellikle tahakkuk esasını kullanır.

Nakit esası ile tahakkuk esası arasındaki temel fark nedir?

Nakit esasında kayıt zamanını para hareketi belirler. Tahakkuk esasında ise gelirin kazanıldığı ve giderin yapıldığı an esas alınır.

İlgili terimler

Tahakkuk Esası(Accrual Basis)Tahakkuk esası, gelir ve giderlerin nakit tahsil ya da ödeme anına bakılmaksızın, kazanıldıkları veya yapıldıkları döneme kaydedildiği muhasebe yaklaşımıdır; işletmenin dönem performansını daha doğru gösterir.Serbest Meslek Kazancı(Professional Income)Serbest meslek kazancı, sermayeden çok kişisel bilgi, uzmanlık ve mesleki beceriye dayanan, kişinin kendi nam ve hesabına, bir işverene bağlı olmadan yaptığı işlerden elde ettiği kazançtır.Serbest Meslek Makbuzu(Freelance Receipt)Serbest meslek makbuzu, avukat, mali müşavir, mimar, doktor ya da serbest çalışan gibi serbest meslek erbabının mesleki faaliyetleri karşılığında yaptığı her tahsilat için düzenlediği belgedir.Nakit Akışı(Cash Flow)Nakit akışı, bir kişinin ya da işletmenin belirli bir dönemde kasasına giren ve kasasından çıkan para hareketlerinin tamamıdır. Giren nakit çıkandan fazlaysa pozitif, azsa negatif nakit akışı oluşur.Fatura(Invoice)Fatura, satılan mal ya da yapılan hizmet karşılığında müşterinin borçlandığı tutarı göstermek üzere satıcı tarafından düzenlenip alıcıya verilen ticari ve vergisel belgedir. Vergi Usul Kanununda düzenlenir.Finansal Raporlama(Financial Reporting)Finansal raporlama, bir işletmenin finansal durumunu, performansını ve nakit akışlarını belirli standartlara göre hazırlanmış bilanço, gelir tablosu, nakit akış tablosu ve dipnotlar aracılığıyla yatırımcı, kredi veren ve diğer paydaşlara sunma sürecidir.Alacak(Receivable)Alacak, bir kişinin ya da işletmenin bir başkasından para, mal veya hizmet talep etme hakkıdır; muhasebede ise hem bu hakkı gösteren varlık kalemini hem de bir hesabın sağ tarafını ifade eden kavramdır.