İçeriğe geç
parazade
Finans

Dönemsellik İlkesi Nedir?

İngilizce: Accrual Principle

Yayın: · Son güncelleme:

Dönemsellik İlkesi Nedir? Kısaca

Dönemsellik ilkesi, işletmenin sürekli olan ömrünün belirli hesap dönemlerine bölünmesini ve her dönemin gelir ve giderlerinin, tahsilat ya da ödeme zamanına bakılmaksızın o döneme kaydedilmesini öngören temel muhasebe kavramıdır.

Dönemsellik İlkesi nedir?
İçindekiler
  1. Dönemsellik ilkesi nedir?
  2. Örnek
  3. Dönemsellik ilkesi neden önemlidir?
  4. Nelere dikkat etmeli?

Dönemsellik ilkesi, işletmenin faaliyet sonuçlarının belirli zaman aralıklarıyla (genellikle bir yıl) ölçülmesini ve her dönemin gelir ile giderinin o dönemde gösterilmesini ister. Bir gelir hangi dönemde kazanıldıysa, bir gider hangi dönemde yapıldıysa oraya yazılır.

Dönemsellik ilkesi nedir?

İşletme kural olarak süresiz faaliyet gösterir, ama ortaklar, vergi idaresi ve yatırımcılar sonuçları belirli aralıklarla görmek ister. Bu yüzden işletmenin ömrü hesap dönemlerine bölünür. Türkiye'de muhasebenin temel kavramları arasında sayılan dönemsellik, tahakkuk esasının dayanağıdır.

İlke iki şeyi birlikte gerektirir:

  1. Gelirler kazanıldıkları döneme kaydedilir.
  2. Giderler, ilgili oldukları gelirle aynı döneme yüklenir (gelir-gider eşleştirmesi).

Örnek

Varsayımsal bir şirket 1 Ekim'de 12 aylık iş yeri kirasını 120.000 TL olarak peşin ödüyor ve hesap dönemi takvim yılı. Bu ödemenin yalnız üç aylık kısmı (30.000 TL) cari yılın gideridir. Kalan 90.000 TL "Gelecek Aylara Ait Giderler" hesabında bekletilir ve ertesi yıl aylara bölünerek gider yazılır.

Dönemsellik ilkesi neden önemlidir?

  • Her yılın kârı gerçeğe daha yakın hesaplanır.
  • Dönemler birbiriyle karşılaştırılabilir.
  • Vergi matrahı doğru döneme göre belirlenir.

Bu ilke uygulanmasaydı, büyük bir ödeme yapılan yıl zarar, ertesi yıl ise yapay bir kâr görünebilirdi.

Nelere dikkat etmeli?

Yıl sonu düzeltme kayıtları (gelir ve gider tahakkukları, peşin ödenmiş giderler, amortisman) dönemsellik ilkesinin gereğidir. Bu kayıtlar atlanırsa finansal tablolar yanıltıcı olur.

Sıkça Sorulan Sorular

Dönemsellik ilkesi ile tahakkuk esası aynı şey mi?

Birbirine çok yakındır. Dönemsellik ilkesi kavramsal kuraldır; tahakkuk esası ise bu kuralın kayıtlarda uygulanma biçimidir.

Hesap dönemi her zaman takvim yılı mıdır?

Türkiye'de genel kural takvim yılıdır. Bazı işletmeler belirli koşullarla izin alarak özel hesap dönemi kullanabilir.

İlgili terimler

Tahakkuk Esası(Accrual Basis)Tahakkuk esası, gelir ve giderlerin nakit tahsil ya da ödeme anına bakılmaksızın, kazanıldıkları veya yapıldıkları döneme kaydedildiği muhasebe yaklaşımıdır; işletmenin dönem performansını daha doğru gösterir.İhtiyatlılık İlkesi(Prudence Principle)İhtiyatlılık ilkesi, muhasebede belirsizlik olduğunda varlık ve gelirlerin olduğundan yüksek, borç ve giderlerin olduğundan düşük gösterilmemesi; olası zarar ve risklerin önceden dikkate alınması gerektiğini anlatan temel kavramdır.İşletmenin Sürekliliği(Going Concern)İşletmenin sürekliliği, muhasebede bir işletmenin öngörülebilir gelecekte faaliyetlerine devam edeceği ve tasfiye edilmeyeceği varsayımıdır; varlıkların maliyet esasıyla değerlenmesi ve amortisman gibi uygulamalar bu varsayıma dayanır.Hesap Dönemi(Accounting Period)Hesap dönemi, işletmelerin kazancının tespit edildiği ve muhasebe kayıtlarının kapatıldığı dönemdir. Türkiye'de genel kural takvim yılıdır; işin niteliği gerektirirse Bakanlık izniyle özel hesap dönemi belirlenebilir.Vergi Matrahı(Tax Base)Vergi matrahı, vergi oranının uygulandığı ve verginin hesaplanmasına esas alınan tutar ya da miktardır. Gelir vergisinde safi kazanç, KDV'de teslim bedeli gibi değerler matrahı oluşturur.Amortisman(Depreciation)Amortisman, bina, makine, taşıt gibi uzun süre kullanılan varlıkların zamanla yıpranması ve değer kaybetmesi nedeniyle maliyetlerinin faydalı ömürleri boyunca gidere dağıtılmasıdır.