Pro Rata Hakkı Nedir?

Pro rata hakkı nedir?

Pro rata, Latince "orantılı olarak" anlamına gelir. Girişim yatırımlarında pro rata hakkı, yatırımcının sonraki turlara mevcut payı oranında katılabilmesini sağlar. Şirket yeni pay çıkardığında yatırımcının oranı düşer; bu hak, isterse oranını koruma imkânı verir.

Hak bir yükümlülük değildir. Yatırımcı katılmamayı seçerse payı seyrelir ama başka bir yaptırımla karşılaşmaz.

Nasıl hesaplanır?

Hesap basittir: Yatırımcının mevcut ortaklık oranı, yeni turda çıkarılacak paylara uygulanır.

Varsayımsal bir örnek: Bir melek yatırımcı şirketin yüzde 5'ine sahip. Şirket Seri A'da 200.000 yeni pay çıkarıyor. Pro rata hakkı olan yatırımcı bu paylardan 10.000 adedini (yüzde 5) yeni turun fiyatından satın alabilir. Böylece tur sonrasında da yüzde 5 ortak olarak kalır.

Türk hukukunda anonim ve limited şirketlerde sermaye artırımında mevcut ortaklara yasal yeni pay alma (rüçhan) hakkı da tanınır. Girişim sözleşmelerindeki pro rata hakkı ise bu yasal hakkın kaldırıldığı ya da sınırlandığı durumlar için sözleşmesel bir güvence olarak düşünülebilir.

Nelere dikkat etmeli?

Yatırımcı için pro rata hakkı, başarılı bir şirkette payını korumanın en önemli yoludur. Erken aşama yatırımcının bu hakkı kullanabilmesi için sonraki turlarda yeterli parası olması gerekir.

Kurucu açısından bakıldığında, çok sayıda yatırımcıya geniş pro rata hakkı tanımak yeni yatırımcıya ayrılacak alanı daraltabilir. Lider yatırımcı, tura beklediği kadar pay alamazsa teklifinden vazgeçebilir. Hakkı yalnızca belirli büyüklükteki yatırımcılara tanımak yaygın bir çözümdür. Ön alım hakkı ile karıştırmamak için sözleşmede iki hakkı ayrı maddelerde tanımlayın.