Nakdi Uzlaşma Nedir?
İngilizce: Cash Settlement
Yayın: · Son güncelleme:
Nakdi Uzlaşma Nedir? Kısaca
Nakdi uzlaşma, türev sözleşmelerin vadesinde dayanak varlığın fiziksel olarak teslim edilmediği, yalnız sözleşme fiyatı ile vade sonu uzlaşma fiyatı arasındaki farkın nakit olarak ödendiği kapanış yöntemidir.
Nakdi uzlaşma (cash settlement), vadeli işlem veya opsiyon sözleşmesi sona erdiğinde dayanak varlığın el değiştirmediği, yalnız kâr ya da zararın nakit olarak hesaplara yansıtıldığı yöntemdir. Endeks gibi fiziksel olarak teslim edilmesi mümkün olmayan dayanak varlıklarda zorunlu olarak bu yöntem kullanılır.
Nakdi uzlaşma nedir, nasıl işler?
Vade sonunda borsa bir uzlaşma fiyatı belirler. Açık pozisyonlar bu fiyattan kapatılır:
- Uzun pozisyon: Uzlaşma fiyatı, pozisyonun son değerlendirme fiyatından yüksekse kâr, düşükse zarar edilir.
- Kısa pozisyon: Tam tersi geçerlidir.
Vadeli işlemlerde kâr-zarar zaten her gün hesaba yansıtıldığı için vade sonunda yalnız son günün farkı hesaplanır.
Örnek
Varsayımsal bir endeks vadeli sözleşmesinde uzun pozisyonun son değerlendirme fiyatı 10.000 puan, vade sonu uzlaşma fiyatı 10.150 puan olsun. Sözleşmenin bir puan değeri 10 TL ise yatırımcının hesabına 150 × 10 = 1.500 TL eklenir. Endeksin kendisi teslim edilmez.
Fiziki teslimattan farkı
Fiziki teslimat yönteminde vade sonunda dayanak varlık (ör. pay senedi) gerçekten el değiştirir ve alıcı tam tutarı öder. Nakdi uzlaşmada ise yalnız fark ödenir; bu da işlem sonrası süreci sadeleştirir.
Borsa İstanbul VİOP'ta hangi sözleşmenin nakdi uzlaşma, hangisinin fiziki teslimatla kapandığı sözleşme özelliklerinde yazar; güncel bilgiyi borsaistanbul.com'dan kontrol et.
Nelere dikkat etmeli?
Nakdi uzlaşma, kaldıraç riskini azaltmaz. Vade sonu fiyatı aleyhine oluşursa kayıp teminattan düşülür. Vadeye kadar pozisyon taşıyacaksan son işlem günü ve uzlaşma kurallarını önceden öğren.
Sıkça Sorulan Sorular
Nakdi uzlaşmada ne zaman para el değiştirir?
Vadeli işlemlerde kâr-zarar her gün uzlaşma fiyatına göre hesaba yansıtılır. Vade sonunda ise son uzlaşma fiyatına göre kalan fark hesaplanır ve pozisyon kapanır.
Endeks sözleşmeleri neden nakdi uzlaşmalıdır?
Endeks, fiziksel olarak teslim edilebilecek bir varlık değil, bir göstergedir. Bu yüzden endekse dayalı sözleşmeler vadede yalnız fiyat farkının ödenmesiyle kapatılır.