Merkeziyetsiz Borsa Ne Demek?

Merkeziyetsiz borsa, blokzincir üzerinde çalışan akıllı sözleşmelerden oluşan bir takas sistemidir. Hesap açmazsın; kripto cüzdanını bağlar ve işlemi kendin imzalarsın. Varlıkların işlem anına kadar kendi cüzdanında kalır.

Nasıl çalışır?

Pek çok DEX, emir defteri yerine otomatik piyasa yapıcı (AMM) modelini kullanır. Kullanıcıların yatırdığı token çiftlerinden oluşan likidite havuzları vardır; fiyat, havuzdaki varlık oranına göre bir formülle belirlenir. Takas yaptığında bir tokenı havuza verir, diğerini havuzdan alırsın. İşlem ücretinin bir kısmı likidite sağlayıcılara gider; ayrıca ağın gas ücretini ödersin.

Örnek

Varsayımsal olarak havuzu küçük bir token çiftinde büyük bir alım yaparsan, alımın kendisi fiyatı yukarı iter ve beklediğinden daha az token alırsın. Bu farka kayma (slippage) denir. Cüzdanlar genellikle kabul edebileceğin en fazla kayma oranını ayarlamana izin verir.

Nelere dikkat etmeli?

• DEX'lerde herkes token listeleyebilir; sahte ve dolandırıcı tokenlar çok yaygındır. Tokenı adıyla değil, resmî sözleşme adresiyle doğrula.
• Akıllı sözleşme hataları ya da saldırılar havuzdaki fonların kaybına yol açabilir.
• Verdiğin sınırsız harcama izinleri sonradan kötüye kullanılabilir; gereksiz izinleri kaldır.
• Sahte DEX arayüzleri ile oltalama siteleri yaygındır.
• İşlemler geri alınamaz ve bir müşteri hizmetleri birimi yoktur. Kontrolün sende olması, sorumluluğun da tamamen sende olduğu anlamına gelir.