İçeriğe geç
parazade
Kripto

Likidite Havuzu Nedir?

İngilizce: Liquidity Pool

Yayın: · Son güncelleme:

Likidite Havuzu Nedir? Kısaca

Likidite havuzu, merkeziyetsiz borsalarda kullanıcıların yatırdığı token çiftlerinin bir akıllı sözleşmede toplandığı ve takasların bu havuzdan karşılandığı fon havuzudur; likidite sağlayıcılar işlem ücretlerinden pay alır.

Likidite Havuzu nedir?
İçindekiler
  1. Nasıl çalışır?
  2. Örnek
  3. Nelere dikkat etmeli?

Likidite havuzu, alıcı ile satıcıyı doğrudan eşleştirmek yerine bir akıllı sözleşmede toplanmış tokenlar üzerinden takas yapılmasını sağlar. Havuza token yatıranlara likidite sağlayıcı (LP) denir. Bu yapı, otomatik piyasa yapıcı modelinin temelidir.

Nasıl çalışır?

  1. Likidite sağlayıcı, havuza genellikle eşit değerde iki token yatırır (ör. bir kripto varlık ve bir stablecoin).
  2. Karşılığında havuzdaki payını temsil eden bir LP tokenı alır.
  3. Kullanıcılar havuzla takas yaptıkça işlem ücreti öder; ücretler havuza eklenir.
  4. LP, payını geri çektiğinde havuzdaki o anki token oranına göre varlıklarını ve biriken ücret payını alır.

Fiyat, havuzdaki iki tokenın oranına göre bir formülle belirlenir. Bir token havuzdan çekildikçe fiyatı yükselir.

Örnek

Varsayımsal olarak bir havuzda 10 birim A tokenı ve 10.000 stablecoin var. Biri havuzdan A tokenı aldıkça A azalır, stablecoin artar ve A'nın havuzdaki fiyatı yükselir. Dışarıdaki fiyat farkını arbitrajcılar kapatır.

Nelere dikkat etmeli?

  • Kalıcı olmayan kayıp: Tokenların fiyat oranı değiştiğinde, havuzda tutmak onları cüzdanda tutmaktan daha düşük değer bırakabilir.
  • Akıllı sözleşme riski: Havuzdaki fonlar bir hata ya da saldırıyla kaybedilebilir.
  • Rug pull: Kötü niyetli proje sahipleri havuzdaki likiditeyi aniden çekebilir.
  • Düşük likidite: Küçük havuzlarda yüksek kayma yaşanır, fiyat kolayca manipüle edilir.

Gösterilen yıllık getiri oranları anlık hesaplamalardır ve hızla değişebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Likidite havuzuna para yatırmak kazandırır mı?

İşlem ücretlerinden pay alabilirsin, ancak kalıcı olmayan kayıp, token fiyatlarının düşmesi ve akıllı sözleşme riskleri bu geliri aşabilir. Sonuçta zarar etmek mümkündür.

LP tokenı nedir?

LP tokenı, likidite havuzundaki payını temsil eden tokendır. Payını geri çekmek için bu tokenı iade edersin; kaybedersen havuzdaki payına erişimini de kaybedersin.

İlgili terimler

Otomatik Piyasa Yapıcı(Automated Market Maker)Otomatik piyasa yapıcı (AMM), merkeziyetsiz borsalarda alıcı ve satıcıyı emir defteriyle eşleştirmek yerine likidite havuzundaki token oranlarına göre fiyatı matematiksel bir formülle belirleyen akıllı sözleşme modelidir.Kalıcı Olmayan Kayıp(Impermanent Loss)Kalıcı olmayan kayıp, likidite havuzuna yatırılan tokenların fiyat oranı değiştiğinde, havuzdaki payın değerinin aynı tokenları cüzdanda tutmaya göre daha düşük kalması durumudur; pozisyon bu fiyatta kapatılırsa kayıp kalıcı olur.Merkeziyetsiz Borsa(Decentralized Exchange)Merkeziyetsiz borsa (DEX), kripto varlıkların aracı bir şirket olmadan, akıllı sözleşmeler aracılığıyla doğrudan kullanıcıların kendi cüzdanlarından takas edildiği alım satım protokolüdür.Getiri Çiftçiliği(Yield Farming)Getiri çiftçiliği (yield farming), kripto varlıkları DeFi protokollerine likidite sağlamak, borç vermek ya da stake etmek için yatırıp karşılığında işlem ücreti ve ödül tokenı kazanmaya çalışma stratejisidir.StablecoinStablecoin, değerini genellikle ABD doları gibi bir itibari paraya ya da başka bir varlığa sabitlemeyi amaçlayan kripto varlıktır; amaç, kripto piyasalarındaki fiyat oynaklığından korunmuş bir dijital birim sunmaktır.Akıllı Sözleşme(Smart Contract)Akıllı sözleşme, blokzincir üzerinde çalışan ve önceden belirlenmiş koşullar gerçekleştiğinde kendiliğinden işlem yapan bir programdır; aracıya ihtiyaç duymadan kuralları uygular, ancak kodundaki hatalar da aynen çalışır.