Otomatik Piyasa Yapıcı Nedir?

Otomatik piyasa yapıcı, geleneksel borsalardaki piyasa yapıcının işini bir formüle bırakır. Kullanıcılar bir likidite havuzu ile takas yapar ve fiyatı havuzdaki varlıkların oranı belirler. Bu model, merkeziyetsiz borsaların yaygınlaşmasında belirleyici olmuştur.

Nasıl çalışır?

En bilinen model sabit çarpım formülüdür: x · y = k. Burada x ve y havuzdaki iki tokenın miktarı, k ise sabit bir değerdir.

1. Havuzdan A tokenı almak için B tokenı yatırırsın.
2. Formül, işlemden sonra x · y çarpımının sabit kalmasını sağlar.
3. A'nın miktarı azaldıkça fiyatı yükselir; ne kadar büyük alım yaparsan fiyat o kadar kayar.
4. Havuz ile diğer piyasalar arasındaki fiyat farkını arbitrajcılar kapatır.

Stablecoin çiftleri için tasarlanmış ya da likiditeyi belirli fiyat aralıklarında yoğunlaştıran farklı AMM formülleri de vardır.

Örnek

Varsayımsal bir havuzda 100 A ve 100 B tokenı olsun (k = 10.000). 10 A almak istersen havuzda 90 A kalır; çarpımın sabit kalması için B miktarı yaklaşık 111,1'e çıkmalıdır. Yani 10 A için yaklaşık 11,1 B ödersin; ilk orana göre beklenenden daha fazla. Bu fark kaymadır (slippage).

Nelere dikkat etmeli?

• Küçük havuzlarda büyük işlemler ciddi kaymaya yol açar; maksimum kayma ayarını kontrol et.
• Bekleyen işlemini gören botlar önüne ve arkasına işlem koyarak (sandviç saldırısı) seni daha kötü fiyattan işlem yapmaya zorlayabilir.
• Likidite sağlayıcılar kalıcı olmayan kayıp riskini taşır.
• Havuz fiyatlarını referans alan protokoller manipülasyona açık olabilir.