İçeriğe geç
parazade
Borsa

Maliyet Düşürme Nedir?

İngilizce: Averaging Down

Yayın: · Son güncelleme:

Maliyet Düşürme Nedir? Kısaca

Maliyet düşürme, elindeki bir varlığın fiyatı düştüğünde daha düşük fiyattan ek alım yaparak birim başına ortalama maliyetini azaltma yöntemidir. Ortalamayı aşağı çeker ama aynı zamanda zarardaki pozisyonu büyütür.

Maliyet Düşürme nedir?
İçindekiler
  1. Maliyet düşürme nedir?
  2. Örnek
  3. Maliyet düşürmenin riskleri
  4. Nelere dikkat etmeli?

Maliyet düşürme, zarardaki bir pozisyona daha düşük fiyattan ekleme yaparak ortalama alış fiyatını aşağı çekmektir. İngilizcede "averaging down" denir.

Maliyet düşürme nedir?

Bir hisseyi aldıktan sonra fiyat düşerse, aynı hisseden ucuz fiyattan tekrar almak toplam adedi artırır ve ortalama maliyeti düşürür. Böylece fiyatın başa baş noktasına dönmesi için daha az yükselmesi gerekir.

Örnek

Varsayımsal olarak 100 adet hisseyi 50 TL'den aldın (5.000 TL). Fiyat 40 TL'ye düştü ve 100 adet daha aldın (4.000 TL). Toplam 200 adet için 9.000 TL ödedin; ortalama maliyetin 45 TL'ye indi. Artık fiyatın 50 TL'ye değil, 45 TL'ye dönmesi yeterlidir.

Ama tersini de düşün: Fiyat 30 TL'ye inerse zararın ilk durumda 2.000 TL olacakken, ek alımdan sonra 3.000 TL olur.

Maliyet düşürmenin riskleri

  • Zararı büyütme: Yanlış bir karara daha fazla para bağlarsın. Fiyat düşmeye devam ederse kayıp hızla artar.
  • Yoğunlaşma: Portföyün tek bir varlığa fazla bağımlı hâle gelir.
  • Duygusal karar: "Zararı kabul etmemek" için ek alım yapmak, batık maliyet yanılgısının tipik bir örneğidir.
  • Kaldıraçla çok tehlikeli: Kaldıraçlı pozisyonlarda zarara ekleme yapmak teminatı hızla eritir ve zorla kapatmaya yol açabilir.

Nelere dikkat etmeli?

Maliyet düşürmeyi düşünmeden önce, varlığın neden düştüğünü ve ilk alım gerekçenin hâlâ geçerli olup olmadığını sorgula. Fiyat düşüşü her zaman "ucuzladı" anlamına gelmez; şirketin durumu kötüleşmiş olabilir. Önceden belirlenmiş bir pozisyon sınırı ve zarar kes planı, bu yöntemin kontrolsüz büyümesini önler.

Sıkça Sorulan Sorular

Maliyet düşürmek mantıklı mı?

Duruma göre değişir ve tek başına iyi ya da kötü değildir. Asıl soru, ilk yatırım gerekçesinin hâlâ geçerli olup olmadığıdır; geçerli değilse ek alım zararı büyütür.

Maliyet düşürme ile düzenli yatırım aynı mı?

Hayır. Düzenli yatırım, fiyattan bağımsız olarak belirli aralıklarla sabit tutarda alım yapmaktır. Maliyet düşürme ise fiyat düştüğü için yapılan ek alımdır.

İlgili terimler

Ortalama Maliyet(Average Cost)Ortalama maliyet, bir varlığı farklı zamanlarda ve farklı fiyatlardan aldığında birim başına ödediğin ağırlıklı ortalama fiyattır. Toplam alım tutarı, toplam adede bölünerek hesaplanır ve kâr-zarar bu değere göre ölçülür.Ortalama Yükseltme(Averaging Up)Ortalama yükseltme, fiyatı yükselen ve kârda olan bir pozisyona daha yüksek fiyattan ek alım yapmaktır. Ortalama maliyet yukarı çıkar; yatırımcı, işe yarayan pozisyonu büyütmeyi hedefler ama geri dönüşte kârın daha hızlı eriyebileceğini kabul eder.Batık Maliyet Yanılgısı(Sunk Cost Fallacy)Batık maliyet yanılgısı, geri alınamayacak geçmiş harcamalar yüzünden mantıksız bir yatırıma ya da projeye devam etme eğilimidir. Doğru karar ise yalnızca bugünden sonraki maliyet ve faydalara bakmayı gerektirir.Yoğunlaşma Riski(Concentration Risk)Yoğunlaşma riski, bir portföyün ya da kurumun büyük kısmının tek bir varlık, sektör, ülke, para birimi veya karşı tarafa bağlı olmasından doğan kayıp riskidir. O tek kaynakta yaşanan sorun tüm portföyü etkiler.Batık Maliyet(Sunk Cost)Batık maliyet, geçmişte yapılmış ve hangi karar alınırsa alınsın geri kazanılamayacak harcamadır. Doğru karar verirken batık maliyetler dikkate alınmaz; yalnızca gelecekte değişecek gelir ve giderlere bakılır.Zarar Kes(Cut Loss)Zarar kes (stop loss), bir pozisyonun kaybı önceden belirlenen seviyeye ulaştığında pozisyonu kapatarak zararı sınırlama kararı ya da bu amaçla verilen emirdir. Amaç, küçük bir kaybın kontrolsüz biçimde büyümesini önlemektir.