Amortisman Nedir?

Amortisman, bir işletmenin uzun yıllar kullanacağı varlıkların maliyetini tek seferde gider yazmak yerine, kullanım süresi boyunca parça parça gidere yansıtmasıdır. Böylece bir makineden yıllarca elde edilen fayda ile o makinenin maliyeti aynı dönemlerle eşleştirilir.

Amortisman nasıl hesaplanır?

En yaygın yöntem normal (doğrusal) amortisman yöntemidir:

Yıllık amortisman = Varlığın maliyeti / Faydalı ömür (yıl)

Varsayımsal örnek: Bir şirket 500.000 TL'ye bir makine alsın ve faydalı ömrü 5 yıl olsun. Her yıl 100.000 TL amortisman gideri yazılır. Beş yılın sonunda makinenin defter değeri sıfıra iner.

Azalan bakiyeler yöntemi ise ilk yıllarda daha yüksek, sonraki yıllarda daha düşük amortisman ayırır. Türkiye'de vergi açısından kullanılabilecek yöntemler ve varlık türlerine göre faydalı ömürler Vergi Usul Kanunu ve Gelir İdaresi Başkanlığı'nın yayımladığı listelerle belirlenir; güncel düzenlemeleri resmî kaynaktan kontrol etmelisin.

Amortismanın finansal tablolara etkisi

• Gelir tablosunda: Amortisman bir gider olarak kârı azaltır, dolayısıyla vergi matrahını da düşürür.
• Bilançoda: Varlığın maliyetinden birikmiş amortisman düşülerek net defter değeri gösterilir.
• Nakit akışında: Amortisman nakit çıkışı gerektirmez; para varlık satın alındığında zaten ödenmiştir. Bu yüzden nakit akışı hesaplanırken kâra geri eklenir.

Günlük kullanımda "amortisman"

Gayrimenkulde "amortisman süresi" ifadesi, bir yatırımın kendini kaç yılda geri ödediğini anlatmak için de kullanılır. Örneğin kira gelirinin ev fiyatını kaç yılda karşıladığı bu şekilde ifade edilir. Bu kullanım muhasebedeki amortisman kavramından farklıdır.

Nelere dikkat etmeli?

Şirket analizinde amortisman öncesi kâr göstergeleri, örneğin FAVÖK, farklı amortisman politikalarına sahip şirketleri karşılaştırmayı kolaylaştırır. Ancak varlıkların zamanla yenilenmesi gerektiği için amortismanı tamamen göz ardı etmek yanıltıcı olabilir.