Laissez-faire Ne Demek?
Yayın: · Son güncelleme:
Laissez-faire Ne Demek? Kısaca
Laissez-faire, Fransızca "bırakınız yapsınlar" anlamına gelen ve devletin ekonomik faaliyetlere mümkün olduğunca az müdahale etmesi, piyasaların kendi işleyişine bırakılması gerektiğini savunan ekonomik ilkedir.
Laissez-faire (okunuşu yaklaşık "lese fer"), ekonomik liberalizmin en kısa sloganıdır. Türkçede genellikle "bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler" ifadesiyle anılır. Fikrin özü, ekonomik kararların bireylere ve piyasaya bırakılmasıdır.
Laissez-faire ne demek?
İfade 18. yüzyıl Fransız iktisatçıları (fizyokratlar) arasında yaygınlaştı ve merkantilist dönemin yoğun devlet müdahalesine, tekel ayrıcalıklarına ve ticaret kısıtlamalarına bir tepkiydi. Klasik iktisatçılar da benzer bir anlayışla serbest ticareti ve serbest rekabeti savundu.
Laissez-faire yaklaşımına göre devletin görevleri şunlarla sınırlı olmalıdır:
- Ülke savunması ve iç güvenlik
- Mülkiyet haklarının korunması ve sözleşmelerin uygulanması
- Adalet sisteminin işletilmesi
Fiyatlar, ücretler, üretim ve ticaret ise serbest piyasaya bırakılmalıdır.
Tarihsel uygulama
- yüzyılda özellikle İngiltere'de serbest ticaret politikaları bu anlayışla genişledi. Ancak aynı dönemde ağır çalışma koşulları, çocuk işçiliği ve büyük eşitsizlikler de gündeme geldi; zamanla iş güvenliği ve çalışma saatleriyle ilgili düzenlemeler getirildi. 1929'daki Büyük Buhran ise saf laissez-faire anlayışına olan güveni ciddi biçimde sarstı.
Günümüzdeki yeri
Bugün hiçbir gelişmiş ekonomi saf laissez-faire ilkesiyle yönetilmiyor. Rekabet hukuku, finansal düzenlemeler, çevre kuralları ve sosyal güvenlik sistemleri devletin piyasadaki rolünü sürdürüyor. Buna karşın kavram, düzenlemelerin aşırıya kaçtığını düşünenler için güçlü bir referans olmaya devam ediyor. Tartışma artık çoğunlukla "müdahale olsun mu" değil, "ne kadar ve hangi alanda" sorusu üzerinden yürüyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Laissez-faire ile serbest piyasa aynı şey mi?
Laissez-faire, serbest piyasanın en uç biçimini savunan bir ilkedir. Serbest piyasa ekonomileri ise genellikle belirli ölçüde devlet düzenlemesini kabul eder.
Laissez-faire ilkesi neden eleştirilir?
Tekelleşme, eşitsizlik, çevre kirliliği ve finansal krizler gibi piyasa aksaklıklarını kendiliğinden çözemediği için eleştirilir. Eleştirmenler bu sorunlar için düzenleme gerektiğini savunur.