İçeriğe geç
parazade
Finans

Merkantilizm Nedir?

İngilizce: Mercantilism

Yayın: · Son güncelleme:

Merkantilizm Nedir? Kısaca

Merkantilizm, 16-18. yüzyıllarda Avrupa'da yaygın olan ve bir ülkenin zenginliğini elindeki altın-gümüş stokuyla ölçen, bu yüzden ihracatı teşvik edip ithalatı kısıtlamayı ve güçlü devlet müdahalesini savunan iktisadi düşüncedir.

Merkantilizm nedir?
İçindekiler
  1. Merkantilizm nedir?
  2. Merkantilizm ne demek, neden terk edildi?
  3. Günümüzdeki izleri

Merkantilizm, modern iktisat biliminden önce Avrupa devletlerinin ekonomi politikalarına yön veren yaklaşımdır. Adını "tüccar" anlamına gelen mercator kelimesinden alır.

Merkantilizm nedir?

Merkantilist düşüncenin temel varsayımı, dünyadaki zenginliğin sınırlı olduğu ve bir ülkenin zenginleşmesinin büyük ölçüde başka ülkelerin aleyhine gerçekleştiğidir. Bu yüzden şu politikalar savunuldu:

  • Değerli maden birikimi: Ülke zenginliğinin ölçüsü altın ve gümüş stokudur.
  • Dış ticaret fazlası: İhracat ithalattan fazla olmalı, aradaki fark değerli madenle ülkeye girmelidir.
  • Korumacılık: İthal mallara yüksek gümrük vergileri ve yasaklar
  • Sömürgeler: Ucuz hammadde kaynağı ve mamul mal pazarı olarak kullanılması
  • Güçlü devlet: Ticaretin ve üretimin devlet tarafından yönlendirilmesi

Merkantilizm ne demek, neden terk edildi?

  1. yüzyılda klasik iktisat düşünürleri merkantilizmi eleştirdi. Adam Smith, bir ülkenin gerçek zenginliğinin altın stoku değil, üretebildiği mal ve hizmetler olduğunu savundu. David Hume ise değerli maden girişinin fiyatları yükselteceğini ve ticaret fazlasının kendiliğinden kalıcı olamayacağını gösterdi. Karşılaştırmalı üstünlük fikri de ticaretin iki taraf için de kazançlı olabileceğini ortaya koydu.

Günümüzdeki izleri

Klasik merkantilizm terk edilmiş olsa da bazı fikirleri farklı biçimlerde yaşar. Ülkelerin dış ticaret fazlasını başarı göstergesi sayması, yerli üretimi korumak için gümrük tarifeleri uygulaması ya da ticaret savaşları gibi örnekler zaman zaman "neo-merkantilizm" olarak adlandırılır. Ancak günümüz iktisatçılarının büyük kısmı, dış ticaret fazlasının tek başına refah ölçüsü olmadığını vurgular.

Sıkça Sorulan Sorular

Merkantilizm hangi dönemde yaygındı?

Merkantilizm yaklaşık 16. yüzyıldan 18. yüzyılın sonlarına kadar Avrupa'da, özellikle İngiltere, Fransa, İspanya ve Hollanda'da etkiliydi. Klasik iktisadın yükselişiyle önemini yitirdi.

Merkantilizm ile korumacılık aynı şey mi?

Korumacılık merkantilizmin önemli bir aracıdır ama tek başına aynı şey değildir. Merkantilizm, zenginliği değerli maden birikimiyle ölçen daha geniş bir düşünce sistemidir.

İlgili terimler

Korumacılık(Protectionism)Korumacılık, bir ülkenin yerli üreticileri yabancı rekabetten korumak amacıyla ithalata gümrük vergisi, kota, teknik engel ya da yerli üreticiye sübvansiyon gibi kısıtlayıcı ticaret politikaları uygulamasıdır.Dış Ticaret Fazlası(Trade Surplus)Dış ticaret fazlası, bir ülkenin belirli bir dönemde yaptığı ihracatın ithalatından fazla olması durumudur; ülkenin dünyaya sattığı mal değerinin satın aldığından yüksek olduğunu gösterir.Klasik İktisat(Classical Economics)Klasik iktisat, 18. yüzyılın sonu ile 19. yüzyılın ortası arasında Adam Smith, David Ricardo, Thomas Malthus ve John Stuart Mill gibi düşünürlerce geliştirilen, serbest piyasanın kendi kendini düzenleyebildiğini savunan iktisat okuludur.Liberalizm(Liberalism)Liberalizm, bireysel özgürlüğü, hukukun üstünlüğünü ve özel mülkiyeti temel alan siyasi ve ekonomik düşünce akımıdır. Ekonomik liberalizm, serbest piyasayı, serbest ticareti ve devletin ekonomiye müdahalesinin sınırlı tutulmasını savunur.Dış Ticaret(Foreign Trade)Dış ticaret, bir ülkenin diğer ülkelerle yaptığı mal ve hizmet alışverişinin tamamıdır; ihracat ve ithalattan oluşur ve aradaki fark ülkenin dış ticaret açığını ya da fazlasını gösterir.Ticaret Savaşı(Trade War)Ticaret savaşı, ülkelerin birbirlerinin ürünlerine karşılıklı olarak gümrük vergisi, kota ya da başka kısıtlamalar getirerek misilleme yaptığı ve bu önlemlerin zamanla tırmandığı ekonomik çatışmadır.