İçeriğe geç
parazade
Finans

Liberalizm Nedir?

İngilizce: Liberalism

Yayın: · Son güncelleme:

Liberalizm Nedir? Kısaca

Liberalizm, bireysel özgürlüğü, hukukun üstünlüğünü ve özel mülkiyeti temel alan siyasi ve ekonomik düşünce akımıdır. Ekonomik liberalizm, serbest piyasayı, serbest ticareti ve devletin ekonomiye müdahalesinin sınırlı tutulmasını savunur.

Liberalizm nedir?
İçindekiler
  1. Liberalizm nedir?
  2. Tarihsel gelişim
  3. Kavram karışıklığına dikkat

Liberalizm, adını Latince "özgür" anlamındaki liber kelimesinden alır. 17. ve 18. yüzyılda mutlak monarşilere ve merkantilist devlet müdahalesine karşı gelişen bu akım, modern piyasa ekonomilerinin düşünsel temellerinden biridir.

Liberalizm nedir?

Liberalizmin siyasi ve ekonomik iki yönü vardır. Siyasi liberalizm ifade, inanç ve mülkiyet özgürlüğünü, anayasal devleti ve hukukun üstünlüğünü öne çıkarır. Ekonomik liberalizm ise şu ilkelere dayanır:

  • Özel mülkiyet ve sözleşme serbestliği
  • Serbest piyasa: Fiyatların arz ve talep ile belirlenmesi
  • Serbest ticaret: Ülkeler arası ticarette engellerin azaltılması
  • Sınırlı devlet: Devletin güvenlik, adalet ve temel kamu hizmetleriyle sınırlı kalması

Tarihsel gelişim

Adam Smith ve klasik iktisat düşünürleri ekonomik liberalizmin teorik çerçevesini çizdi. 19. yüzyılda serbest ticaret yayıldı. 1929 Büyük Buhranı sonrasında devlet müdahalesini savunan Keynesyen yaklaşımlar ağırlık kazandı. 1970'lerin sonundan itibaren ise liberal fikirler, neoliberalizm adıyla yeniden güç kazandı.

Kavram karışıklığına dikkat

"Liberal" kelimesi ülkeden ülkeye farklı anlam taşır. Avrupa'da ve Türkiye'de genellikle serbest piyasa yanlısı ve sınırlı devleti savunan görüşü anlatırken, ABD'de daha çok sosyal harcamaları ve devlet müdahalesini destekleyen sol eğilimli siyaseti ifade edebilir. Bu yüzden bir metinde "liberal" ifadesini görünce bağlama dikkat etmek gerekir.

Bugün çoğu ülke, liberal ilkeleri devletin düzenleyici rolüyle birleştiren karma ekonomi modelini uygular.

Sıkça Sorulan Sorular

Liberalizm ile kapitalizm aynı şey mi?

Hayır. Liberalizm bir düşünce akımıdır; kapitalizm ise özel mülkiyet ve piyasaya dayalı bir ekonomik sistemdir. Ekonomik liberalizm, kapitalist piyasa ekonomisini savunan fikirlerin başında gelir.

Liberalizm ile neoliberalizm arasındaki fark nedir?

Neoliberalizm, 20. yüzyılın ikinci yarısında klasik liberal fikirlerin yeniden yorumlanmasıdır. Özelleştirme, deregülasyon ve serbest sermaye hareketleri gibi somut politika önerileriyle öne çıkar.

İlgili terimler

Neoliberalizm(Neoliberalism)Neoliberalizm, 1970'lerin sonundan itibaren yaygınlaşan ve serbest piyasaların, özelleştirmenin, deregülasyonun, serbest ticaretin ve sermaye hareketlerinin serbestleşmesinin öne çıkarıldığı ekonomi politikası yaklaşımıdır.Klasik İktisat(Classical Economics)Klasik iktisat, 18. yüzyılın sonu ile 19. yüzyılın ortası arasında Adam Smith, David Ricardo, Thomas Malthus ve John Stuart Mill gibi düşünürlerce geliştirilen, serbest piyasanın kendi kendini düzenleyebildiğini savunan iktisat okuludur.Laissez-faireLaissez-faire, Fransızca "bırakınız yapsınlar" anlamına gelen ve devletin ekonomik faaliyetlere mümkün olduğunca az müdahale etmesi, piyasaların kendi işleyişine bırakılması gerektiğini savunan ekonomik ilkedir.Kapitalizm(Capitalism)Kapitalizm, üretim araçlarının büyük ölçüde özel mülkiyette olduğu, üretimin kâr amacıyla yapıldığı ve kaynakların piyasa ile fiyat mekanizması aracılığıyla dağıtıldığı ekonomik sistemdir. Sermaye birikimi ve ücretli emek temel unsurlarıdır.Merkantilizm(Mercantilism)Merkantilizm, 16-18. yüzyıllarda Avrupa'da yaygın olan ve bir ülkenin zenginliğini elindeki altın-gümüş stokuyla ölçen, bu yüzden ihracatı teşvik edip ithalatı kısıtlamayı ve güçlü devlet müdahalesini savunan iktisadi düşüncedir.Ekonomi(Economics)Ekonomi (iktisat), sınırlı kaynakların sınırsız ihtiyaçları karşılamak için nasıl üretildiğini, dağıtıldığını ve tüketildiğini inceleyen sosyal bilimdir. Aynı kelime bir ülkenin üretim, ticaret ve gelir düzenini anlatmak için de kullanılır.