İçeriğe geç
parazade
Finans

İşletme Defteri Nedir?

İngilizce: Business Ledger

Yayın: · Son güncelleme:

İşletme Defteri Nedir? Kısaca

İşletme defteri, ikinci sınıf tüccar sayılan küçük ve orta ölçekli işletmelerin gelir ve giderlerini kaydettiği, kazancın gelir ile gider farkından bulunduğu basit yapılı ticari defterdir.

İşletme Defteri nedir?
İçindekiler
  1. İşletme defteri nedir?
  2. Kimler işletme defteri tutar?
  3. Nasıl çalışır? Örnek
  4. Nelere dikkat etmeli?

İşletme defteri, Vergi Usul Kanununa göre ikinci sınıf tüccar sayılan işletmelerin tuttuğu defterdir. Defterin bir tarafına giderler, diğer tarafına gelirler yazılır; dönem sonunda gelirden gider çıkarılarak kazanç bulunur.

İşletme defteri nedir?

Bu yönteme "işletme hesabı esası" da denir. Bilanço esasına göre çok daha sadedir: varlık ve borçların ayrıntılı tablosu çıkarılmaz, çift taraflı kayıt yapılmaz. Defter bugün büyük ölçüde elektronik ortamda tutulur ve dönemsel olarak kayıt altına alınır.

Kimler işletme defteri tutar?

Gerçek usulde vergilendirilen şahıs işletmelerinden yıllık alış, satış ya da hasılatı kanundaki hadleri aşmayanlar işletme defteri tutabilir. Hadler her yıl güncellenir; güncel değerleri GİB'den kontrol et. Hadleri aşan işletmeler ve tüm sermaye şirketleri bilanço esası ile defter tutar. İşletme defteri tutanlar dilerse bilanço esasını da seçebilir.

Nasıl çalışır? Örnek

Varsayımsal bir örnek: Bir kırtasiye yılı boyunca 900.000 TL satış yapmış, 650.000 TL mal almış ve 150.000 TL kira, elektrik gibi gider ödemiş olsun. Yıl sonunda dönem başı ve dönem sonu stoklar da hesaba katılarak kazanç bulunur. Stok değişimi yoksa kazanç 900.000 − 650.000 − 150.000 = 100.000 TL olur ve bu tutar gelir vergisi beyannamesine aktarılır.

Nelere dikkat etmeli?

  • Kayıtların belgeye dayanması gerekir; belgesiz gider kazançtan düşülemez.
  • Yıl sonunda stokların sayılıp değerlenmesi kazancı doğrudan etkiler.
  • Defter ve belgelerin kanunda belirtilen süre boyunca saklanması zorunludur.

Sıkça Sorulan Sorular

İşletme defteri ile bilanço esası arasındaki fark nedir?

İşletme defterinde yalnız gelir ve giderler kaydedilir ve kazanç bu farktan bulunur. Bilanço esasında ise çift taraflı kayıt yapılır; varlıklar, borçlar ve öz kaynak da izlenir ve dönem sonunda bilanço ile gelir tablosu çıkarılır.

Limited şirket işletme defteri tutabilir mi?

Hayır. Limited ve anonim şirketler gibi sermaye şirketleri, büyüklüklerinden bağımsız olarak bilanço esasına göre defter tutmak zorundadır.

İlgili terimler

Bilanço Esası(Balance Sheet Basis)Bilanço esası, birinci sınıf tüccarların çift taraflı kayıt yöntemiyle yevmiye defteri, büyük defter ve envanter defteri tuttuğu, dönem sonunda bilanço ile gelir tablosu çıkardığı defter tutma yöntemidir.Gerçek Usul(Real Taxation Method)Gerçek usul, ticari kazancın işletme defteri ya da bilanço esasına göre tutulan kayıtlar üzerinden tespit edilip vergilendirildiği yöntemdir. Basit usul şartlarını taşımayan tacirler bu usulde vergilendirilir.e-Defter(e-Ledger)e-Defter, Vergi Usul Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu gereği tutulan yevmiye defteri ve büyük defterin elektronik ortamda oluşturulması, mali mühür ya da e-imzayla onaylanıp GİB sistemine berat dosyasıyla bildirilmesidir.Muhasebe(Accounting)Muhasebe, bir işletmenin para ile ölçülebilen ticari işlemlerini belgelere dayanarak kaydeden, sınıflandıran, özetleyen ve bilanço ile gelir tablosu gibi raporlar hâlinde ilgililere sunan bilgi sistemidir.Sermaye(Capital)Sermaye, bir işi kurmak ya da yürütmek için kullanılan para, makine, bina gibi kaynakların bütünüdür. Şirket hukukunda ise ortakların şirkete koymayı taahhüt ettiği ve esas sözleşmede yazılı olan tutarı anlatır.Stok(Inventory)Stok, bir işletmenin satmak, üretimde kullanmak ya da hizmet sunarken tüketmek amacıyla elinde tuttuğu ham madde, yarı mamul, mamul ve ticari mallardır; bilançoda dönen varlıklar arasında gösterilir.Gelir Vergisi(Income Tax)Gelir vergisi, gerçek kişilerin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratlar üzerinden alınan vergidir. Türkiye'de artan oranlı tarifeyle hesaplanır; ücretlilerde çoğunlukla maaştan kesilir.