İrsaliye Nedir?

İrsaliye, taşınan malın yanında bulunan ve sevkiyatı belgeleyen evraktır. Malın nereden nereye, kim tarafından, ne miktarda gönderildiğini gösterir. Faturadan farkı, bedel değil hareket belgesi olmasıdır; çoğu irsaliyede fiyat bilgisi bulunmaz.

İrsaliye nedir?

Vergi Usul Kanunu iki temel irsaliye türü düzenler:

• Sevk irsaliyesi: Malı satan ya da gönderen işletmenin düzenlediği belgedir. Malın satıcının kendi aracıyla ya da alıcının aracıyla taşındığı durumlarda kullanılır.
• Taşıma irsaliyesi: Malı ücret karşılığında taşıyan nakliye firmasının düzenlediği belgedir. Taşıyıcı, yükü hangi irsaliyelere dayanarak taşıdığını bu belgede gösterir.

Bunun yanında elektronik ortamda düzenlenen e-irsaliye de kâğıt irsaliyeyle aynı hukuki niteliğe sahiptir.

Neden gereklidir?

İrsaliye, malların belgesiz dolaşımını önler ve kayıt dışılıkla mücadelede önemli bir araçtır. Yol denetimlerinde malın yanında irsaliye bulunmaması özel usulsüzlük cezası gerektirebilir. Ayrıca taraflar arasında teslim edilen malın miktarı konusunda bir anlaşmazlık çıkarsa irsaliye önemli bir kanıttır.

Faturayla ilişkisi

Mal irsaliye ile sevk edildiyse fatura, teslimden itibaren kanundaki süre içinde düzenlenir ve faturada ilgili irsaliyenin tarih ve numarası belirtilir. Fatura malın sevkinden önce düzenlenip malla birlikte gönderilirse, ayrıca irsaliye düzenlenmesine gerek kalmaz; bu durumda faturada sevk tarihi yazılır.

Varsayımsal bir örnek: Bir toptancı, perakendeciye 200 koli ürün gönderir ve sevkten önce irsaliye keser. Ürünler teslim edildikten sonra birkaç gün içinde irsaliye numarasına atıf yapan fatura düzenlenir.