İçeriğe geç
parazade

İmar Kanunu Nedir?

İngilizce: Zoning Law

Yayın: · Son güncelleme:

Bu bilgi Ekim 2026 itibarıyla günceldir. Oran, limit ve mevzuat değişebilir; işlem yapmadan önce resmî kaynaktan kontrol edin.

İmar Kanunu Nedir? Kısaca

İmar Kanunu, yerleşim yerlerinin plana uygun gelişmesini sağlamak için imar planlarını, yapı ruhsatını, yapı kullanma iznini ve kaçak yapılarla ilgili yaptırımları düzenleyen 3194 sayılı kanundur.

İmar Kanunu nedir?
İçindekiler
  1. İmar Kanunu nedir?
  2. Neleri düzenler?
  3. Kaçak yapılarda ne olur?
  4. Pratikte nerede karşınıza çıkar?

İmar Kanunu nedir?

İmar Kanunu, şehirlerin ve kasabaların plana uygun biçimde gelişmesini sağlayan temel kanundur. 1985'te kabul edilen 3194 sayılı bu kanun, imar planlarının nasıl yapılacağını ve binaların hangi izinlerle inşa edileceğini düzenler. Kanunun ayrıntıları yönetmeliklerle tamamlanır.

Neleri düzenler?

Kanunun ilk ana konusu planlamadır. Nazım ve uygulama imar planlarının kim tarafından yapılacağı, nasıl onaylanacağı ve ilan edileceği burada düzenlenir. Parselasyon ve düzenleme ortaklık payı gibi arazi düzenleme araçları da bu kanuna dayanır.

İkinci ana konu yapılaşmadır. Bina yapmak için belediyeden ya da valilikten yapı ruhsatı almak gerekir. Bina bittiğinde ise yapı kullanma izni, yani halk arasındaki adıyla iskân alınır.

Kaçak yapılarda ne olur?

Ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapılan binalar mühürlenir ve inşaat durdurulur. Aykırılık süresi içinde giderilmezse yıkım kararı verilebilir ve idari para cezası uygulanır. Bu tür yapılar için zaman zaman çıkarılan affa benzer düzenlemelere imar barışı denir.

Pratikte nerede karşınıza çıkar?

Örneğin balkonunu kapatmak ya da çatı katına ilave yapmak isteyen bir kat maliki, bu değişikliğin ruhsat gerektirip gerektirmediğini İmar Kanunu ve yönetmeliklere göre öğrenmelidir. Ev alırken de yapının ruhsatı ve iskânı olup olmadığını kontrol etmek, kanundaki yaptırımlarla karşılaşmamanın en kısa yoludur.

Sıkça Sorulan Sorular

İmar Kanunu her yerde geçerli midir?

Kanun genel kural olarak tüm yerleşim alanlarını ve yapıları kapsar. Ancak bazı özel alanlar, örneğin turizm ya da sanayi bölgeleri, ayrıca özel kanunlarla düzenlenebilir.

Ruhsatsız yapıya ne olur?

İmar Kanunu'na göre ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapılar mühürlenir, aykırılık giderilmezse yıkım kararı verilebilir ve idari para cezası uygulanır. Yapı sahibi ve fenni sorumlular ayrıca ceza sorumluluğuyla karşılaşabilir.

İlgili terimler

İmar Planı(Zoning Plan)İmar planı, bir yerleşim alanında arazilerin hangi amaçla kullanılacağını, yolları, yeşil alanları ve yapılaşma koşullarını gösteren, harita üzerine işlenmiş resmî plandır.İmar Barışı(Zoning Amnesty)İmar barışı, 2018'de 7143 sayılı Kanunla İmar Kanunu'na eklenen geçici 16. madde ile ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapılara, başvuru ve bedel karşılığında yapı kayıt belgesi verilmesini sağlayan düzenlemedir.İskan(Occupancy Permit)İskan, resmî adıyla yapı kullanma izin belgesi, bir binanın ruhsat ve projesine uygun tamamlandığını ve kullanılabilir olduğunu gösteren belgedir. Belediyeler ya da yetkili idareler tarafından verilir.Yapı Kayıt Belgesi(Building Registration Certificate)Yapı kayıt belgesi, 2018'deki imar barışı düzenlemesiyle ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapılara verilen ve bu yapıların geçici olarak kullanılmasına, kayıt altına alınmasına imkân tanıyan belgedir.Parselasyon(Parcellation)Parselasyon, imar planı onaylanan bir bölgede arazilerin plana uygun biçimde yol, park gibi kamu alanlarına ve yapı yapılabilir imar parsellerine ayrılmasıdır. Genellikle İmar Kanunu'nun 18. maddesiyle yapılır.Düzenleme Ortaklık Payı(Development Readjustment Share)Düzenleme ortaklık payı, imar uygulamasında yol, park, okul gibi kamu hizmet alanları için her parselden bedelsiz olarak kesilen paydır. Kısaca DOP denir ve İmar Kanunu'nun 18. maddesine dayanır.