İçeriğe geç
parazade
Vergi & Muhasebe

İktisadi Kıymet Nedir?

İngilizce: Economic Asset

Yayın: · Son güncelleme:

Bu bilgi Ekim 2026 itibarıyla günceldir. Oran, limit ve mevzuat değişebilir; işlem yapmadan önce resmî kaynaktan kontrol edin.

İktisadi Kıymet Nedir? Kısaca

İktisadi kıymet, bir işletmenin faaliyetinde kullandığı, parayla ölçülebilen ve el değiştirebilen her türlü mal, hak ve alacaktır. Vergi Usul Kanunu değerleme ve amortisman kurallarını bu kavram üzerinden kurar.

İktisadi Kıymet nedir?
İçindekiler
  1. İktisadi kıymet nedir?
  2. Hangi türleri vardır?
  3. Örnek
  4. Nelere dikkat etmeli?

İktisadi kıymet nedir?

İktisadi kıymet, işletmeye ait olan, parayla ölçülebilen ve başkasına devredilebilen varlıkların genel adıdır. Kapsamı geniştir. Bina, makine, taşıt, stoktaki mal, alacak, menkul kıymet ve patent gibi haklar bu kavramın içinde yer alır. Vergi Usul Kanunu değerleme ve amortisman hükümlerini bu kavrama dayanarak düzenler.

Hangi türleri vardır?

Pratikte iktisadi kıymetler kullanım süresine ve niteliğine göre ayrılır. Bir yıldan uzun süre kullanılan makine ve taşıt gibi varlıklar duran varlık sayılır ve genellikle amortismana tabidir. Satmak için alınan mallar ise stok olarak izlenir.

Tür Örnek
Maddi kıymet Bina, makine, demirbaş
Maddi olmayan kıymet Yazılım lisansı, marka hakkı
Parasal kıymet Alacak, banka mevduatı
Stok Ticari mal, hammadde

Örnek

Örneğin bir matbaa 400.000 TL'ye baskı makinesi alıyor. Bu makine birkaç yıl kullanılacağı için doğrudan gider yazılmaz, amortismana tabi iktisadi kıymet olarak aktife kaydedilir. Makine ileride satılırsa satış bedeli ile kalan net değer arasındaki fark kazanç ya da zarar olarak hesaplanır.

Nelere dikkat etmeli?

Her varlığın hangi değerleme ölçüsüyle izleneceği türüne göre değişir; binalar maliyet bedeliyle, yabancı paralar ise borsa rayiciyle değerlenir. Alış faturası, kayıt tarihi ve kullanım amacı belgelenmezse inceleme sırasında gider ya da amortisman reddedilebilir. Yeni bir varlık aldığınızda mali müşavirinizle hangi hesaba ve hangi yöntemle kaydedileceğini netleştirin.

Sıkça Sorulan Sorular

İktisadi kıymet ile varlık aynı şey mi?

Günlük kullanımda büyük ölçüde aynı anlama gelir. İktisadi kıymet daha çok vergi mevzuatındaki terimdir, varlık ise muhasebe ve finansal raporlamada tercih edilir.

Her iktisadi kıymet amortismana tabi midir?

Hayır. Stoklar, alacaklar ve arsa gibi kıymetler amortismana tabi değildir. Amortisman yalnız birden fazla yıl kullanılan ve zamanla değer yitiren varlıklar için ayrılır.

İlgili terimler

Amortismana Tabi İktisadi Kıymet(Depreciable Asset)Amortismana tabi iktisadi kıymet, işletmede bir yıldan fazla kullanılan ve yıpranma, aşınma ya da değer kaybına uğrayan varlıklardır. Bina, makine, taşıt, demirbaş ve bazı haklar bu kapsamdadır; maliyetleri amortisman yoluyla gider yazılır.Değerleme Ölçüleri(Valuation Measures)Değerleme ölçüleri, Vergi Usul Kanunu'nda varlık ve borçların vergi matrahının hesabında hangi değerle dikkate alınacağını belirleyen ölçütlerdir. Maliyet bedeli, borsa rayici ve mukayyet değer en sık kullanılanlardır.Maliyet Bedeli(Cost Value)Maliyet bedeli, bir varlığın edinilmesi ya da değerinin artırılması için yapılan ödemeler ile bunlara bağlı tüm giderlerin toplamıdır. Vergi Usul Kanunu'nda en sık kullanılan değerleme ölçüsüdür.Amortisman(Depreciation)Amortisman, bina, makine, taşıt gibi uzun süre kullanılan varlıkların zamanla yıpranması ve değer kaybetmesi nedeniyle maliyetlerinin faydalı ömürleri boyunca gidere dağıtılmasıdır.Alacak(Receivable)Alacak, bir kişinin ya da işletmenin bir başkasından para, mal veya hizmet talep etme hakkıdır; muhasebede ise hem bu hakkı gösteren varlık kalemini hem de bir hesabın sağ tarafını ifade eden kavramdır.Stok(Inventory)Stok, bir işletmenin satmak, üretimde kullanmak ya da hizmet sunarken tüketmek amacıyla elinde tuttuğu ham madde, yarı mamul, mamul ve ticari mallardır; bilançoda dönen varlıklar arasında gösterilir.