İç Kontrol Nedir?
İngilizce: Internal Control
Yayın: · Son güncelleme:
İç Kontrol Nedir? Kısaca
İç kontrol, bir kurumun hedeflerine ulaşmasını, varlıklarını korumasını, finansal bilgilerinin doğru olmasını ve kurallara uymasını sağlamak için kurduğu politika, prosedür ve denetim mekanizmalarının bütünüdür.
İç kontrol nedir?
İç kontrol, kurumun işlerini güvenli ve doğru biçimde yürütmek için kendi içinde kurduğu kontrol sistemidir. Amacı hatayı önlemektir. Muhasebe kayıtlarından satın alma onaylarına kadar birçok süreçte uygulanır.
Kamu kurumlarında iç kontrol, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile düzenlenir. Özel sektörde ise şirketin büyüklüğüne ve sektörüne göre farklı biçimler alır.
Bileşenleri nelerdir?
Uluslararası alanda yaygın kullanılan COSO çerçevesi iç kontrolü beş bileşenle açıklar:
- Kontrol ortamı: yönetimin tutumu ve etik değerler
- Risk değerlendirmesi
- Kontrol faaliyetleri: onaylar, mutabakatlar, görev ayrılığı
- Bilgi ve iletişim
- İzleme
Bu bileşenler birbirini tamamlar. Kâğıt üzerinde çok iyi yazılmış kurallar bile, yönetim bunları kendi kararlarında görmezden geliyorsa çalışanlar için de bağlayıcılığını kısa sürede yitirir.
Günlük işte nasıl görünür?
En bilinen örnek görev ayrılığıdır. Varsayımsal bir şirkette ödeme talimatını hazırlayan muhasebe uzmanı, aynı ödemeyi onaylayamaz. Onayı finans müdürü verir, banka mutabakatını ise üçüncü bir kişi yapar. Böylece tek bir kişinin hata ya da suistimali fark edilmeden kalamaz.
Kasa sayımı, stok sayımı ve belirli tutarın üzerindeki harcamalarda çift imza da yaygın kontrollerdir. Küçük bir işletmeyseniz önce ödeme ve tahsilat süreçlerinde görev ayrılığını kurmayı düşünün. Kurallara genel uyumu izlemek ise uyum yönetimi kapsamındadır.
Sıkça Sorulan Sorular
İç kontrol ile iç denetim arasındaki fark nedir?
İç kontrol, günlük işlerde uygulanan kurallar ve önlemlerdir. İç denetim ise bu kontrollerin işleyip işlemediğini bağımsız biçimde inceleyen birimdir.
Küçük işletmelerde iç kontrol nasıl kurulur?
Çalışan sayısı az olsa da ödeme onayı, kasa sayımı ve banka mutabakatını farklı kişilere vermek temel bir başlangıçtır. Kişi yetmiyorsa işletme sahibinin düzenli kontrolü bu boşluğu doldurur.