İçeriğe geç
parazade
Girişimcilik & İş Dünyası

İş Etiği Nedir?

İngilizce: Business Ethics

Yayın: · Son güncelleme:

İş Etiği Nedir? Kısaca

İş etiği, iş hayatındaki karar ve davranışların dürüstlük, adalet ve sorumluluk gibi ahlaki ilkelere göre değerlendirilmesidir. Çalışanların, yöneticilerin ve şirketin müşterilere, rakiplere ve topluma karşı tutumunu kapsar.

İş Etiği nedir?
İçindekiler
  1. İş etiği nedir?
  2. Temel ilkeler nelerdir?
  3. Örnek bir ikilem

İş etiği nedir?

İş etiği, ticari faaliyetlerde neyin doğru, neyin yanlış olduğunu belirleyen ilkeler bütünüdür. Yasalar asgari sınırı çizer, etik ise yasal olsa bile uygun olmayan davranışları sorgular. Örneğin yanıltıcı ama teknik olarak doğru bir reklam yasal olabilir, etik olmayabilir.

Kapsam geniştir. Bir çalışanın gizli bilgiyi kullanması ile şirketin tedarikçisine ödemeyi bilerek geciktirmesi aynı başlık altında değerlendirilir.

Temel ilkeler nelerdir?

Çoğu şirketin etik kurallarında şu başlıklar yer alır:

  • Dürüstlük ve şeffaflık
  • Çıkar çatışmasından kaçınma
  • Gizliliğe ve kişisel verilere saygı
  • Adil rekabet ve rüşvetle mücadele
  • Çalışanlara eşit davranma

Bu ilkeler genellikle yazılı bir etik davranış kuralları belgesinde toplanır ve yeni başlayan her çalışana işe girdiği ilk hafta içinde verilir. Çalışanlardan belgeyi okuyup imzalamaları istenir.

Örnek bir ikilem

Varsayımsal olarak bir satın alma uzmanı düşünün. Teklif veren firmalardan biri uzmanın kardeşine ait ve fiyatı da en uygun teklif olabilir. Etik davranış, uzmanın bu ilişkiyi yöneticisine bildirmesi ve değerlendirmeden çekilmesidir. Böylece karar kim tarafından verilirse verilsin şüphe oluşmaz.

Kendi şirketinizde etik kurallar yoksa kısa bir belgeyle başlayın. Hediye kabulü, çıkar çatışması ve şikâyet kanalı gibi üç başlık bile iyi bir temel olur. Kuralların uygulanmasını izlemek ise uyum yönetimi kapsamına girer.

Sıkça Sorulan Sorular

İş etiği ile hukuka uygunluk aynı şey mi?

Değil. Hukuk uyulması zorunlu kuralları belirler. Etik ise yasal olsa bile adil ve dürüst olmayan davranışları da sorgular.

Etik ihlali gören bir çalışan ne yapmalı?

Şirketin etik hattı ya da şikâyet kanalı varsa oradan bildirmesi en doğru yoldur. Yoksa güvendiği bir yöneticiye ya da insan kaynaklarına yazılı olarak iletebilir.

İlgili terimler

Kurumsal Sosyal Sorumluluk(Corporate Social Responsibility)Kurumsal sosyal sorumluluk (KSS), bir şirketin kâr elde ederken topluma, çalışanlarına ve çevreye karşı sorumluluklarını gözetmesi ve bu amaçla gönüllü çalışmalar yürütmesidir. Eğitim, çevre ve sağlık alanındaki projeler yaygındır.Uyum Yönetimi(Compliance Management)Uyum yönetimi (compliance), bir şirketin yasalara, sektör düzenlemelerine ve kendi iç kurallarına uygun çalışmasını sağlamak için riskleri belirleyen, politikalar yazan ve uygulamayı izleyen yönetim sürecidir.Haksız Rekabet(Unfair Competition)Haksız rekabet, rakipler arasında ya da tedarikçi ile müşteri arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına aykırı davranış ve ticari uygulamalardır. Türk Ticaret Kanunu'nun 54-63. maddelerinde düzenlenir.Şirket Değerleri(Company Values)Şirket değerleri, bir kurumun çalışanlarından beklediği davranışları ve karar verirken öncelik verdiği temel ilkeleri tanımlayan kısa ifadelerdir. Misyon ve vizyonla birlikte kurumun kimliğini oluşturur.Reklam(Advertisement)Reklam, bir ürünü, hizmeti, markayı ya da fikri hedef kitleye tanıtmak, satın almaya ya da belirli bir eyleme yönlendirmek amacıyla reklamveren tarafından bedeli ödenerek yayımlanan iletişim mesajıdır.Stratejik Ortaklık(Strategic Partnership)Stratejik ortaklık, iki ya da daha fazla bağımsız şirketin ortak bir hedef için kaynak, bilgi ya da müşteri ağını paylaştığı uzun vadeli işbirliğidir. Ortak girişim kurmaktan dağıtım anlaşmasına kadar farklı biçimlerde yapılabilir.