Finansal Kaldıraç Nedir?
İngilizce: Financial Leverage
Yayın: · Son güncelleme:
Finansal Kaldıraç Nedir? Kısaca
Finansal kaldıraç, bir şirketin varlıklarını özkaynak yerine borçla finanse etme derecesidir. Borç, iyi dönemlerde özsermaye kârlılığını artırırken kötü dönemlerde zararları ve iflas riskini büyütür.
Finansal kaldıraç (financial leverage), şirketin sabit maliyetli borç kullanarak hissedarlarının getirisini büyütme çabasını anlatır. Borcun maliyeti sabittir; şirket bu maliyetin üzerinde getiri elde ederse aradaki fark hissedarlara kalır. Ancak aynı mekanizma ters yönde de çalışır.
Finansal kaldıraç nedir, nasıl ölçülür?
Yaygın ölçüler:
- Özsermaye çarpanı: Toplam varlıklar / Özkaynak
- Borç özkaynak oranı: Borçlar / Özkaynak
- Finansal kaldıraç derecesi: FVÖK'teki yüzde değişimin hisse başına kâra ne kadar büyüyerek yansıdığı
Örnek
Varsayımsal iki şirket 1.000 TL'lik varlıkla yılda yüzde 15 faaliyet getirisi elde ediyor (vergi ihmal edildi):
| Borçsuz | Yüzde 50 borçlu (faiz yüzde 10) | |
|---|---|---|
| Özkaynak | 1.000 TL | 500 TL |
| Faaliyet kârı | 150 TL | 150 TL |
| Faiz | 0 | 50 TL |
| Net kâr | 150 TL | 100 TL |
| Özsermaye kârlılığı | yüzde 15 | yüzde 20 |
Getiri yüzde 5'e düşerse borçsuz şirket yine yüzde 5 kazanır; borçlu şirket ise 50 TL faaliyet kârından 50 TL faiz öder ve hissedarına hiçbir şey kalmaz.
Riskleri ve dikkat edilecekler
- Kaldıraç kazancı da kaybı da büyütür; faaliyet getirisi borç maliyetinin altına düşerse hissedarlar zarar eder.
- Yüksek borç, ekonomik daralmada ödeme güçlüğüne ve en kötü durumda iflasa yol açabilir.
- Döviz borcu kur şoklarında borç yükünü aniden artırır.
- Faiz artışları, değişken faizli borcu olan şirketlerin maliyetini hızla yükseltir.
Borsadaki kaldıraçlı işlemlerden farklı bir kavramdır ama mantık aynıdır; yatırımcı tarafındaki kaldıraç riskleri için ayrı maddeye bakabilirsin.
Sıkça Sorulan Sorular
Finansal kaldıraç ile faaliyet kaldıracı arasındaki fark nedir?
Finansal kaldıraç, borç gibi sabit finansman maliyetlerinden kaynaklanır. Faaliyet kaldıracı ise kira ve personel gibi sabit işletme maliyetlerinden doğar; ikisi birlikte şirketin toplam riskini belirler.
Borçsuz şirket her zaman daha mı iyidir?
Daha az risklidir ama her zaman daha iyi değildir. Makul düzeyde ve uygun maliyetli borç, şirketin büyümesini hızlandırabilir ve özsermaye kârlılığını artırabilir; kritik olan borcun taşınabilir olmasıdır.