Faaliyet Kaldıracı Nedir?
İngilizce: Operating Leverage
Yayın: · Son güncelleme:
Faaliyet Kaldıracı Nedir? Kısaca
Faaliyet kaldıracı, bir şirketin sabit maliyetlerinin toplam maliyetler içindeki ağırlığı nedeniyle satışlardaki küçük bir değişimin faaliyet kârında daha büyük bir değişime yol açması durumudur.
İçindekiler
Faaliyet kaldıracı (operating leverage), şirketin maliyet yapısından kaynaklanan riski anlatır. Kira, personel, amortisman gibi sabit giderler satış ne olursa olsun ödenir. Sabit giderleri yüksek bir şirkette satışlar arttığında kâr hızla büyür, azaldığında ise hızla erir.
Faaliyet kaldıracı nedir, nasıl hesaplanır?
Faaliyet kaldıracı derecesi (FKD):
FKD = Faaliyet kârındaki yüzde değişim / Satışlardaki yüzde değişim
ya da belirli bir satış düzeyinde:
FKD = Katkı payı / Faaliyet kârı (katkı payı = satışlar − değişken giderler)
Örnek
Varsayımsal bir şirketin satışları 1.000 TL, değişken giderleri 400 TL, sabit giderleri 400 TL olsun:
- Katkı payı = 600 TL
- Faaliyet kârı = 200 TL
- FKD = 600 / 200 = 3
Satışlar yüzde 10 artarsa faaliyet kârı yaklaşık yüzde 30 artar. Satışlar yüzde 10 düşerse kâr da yaklaşık yüzde 30 azalır.
Hangi sektörlerde yüksektir?
- Havayolu, çelik, çimento, telekom gibi büyük yatırım gerektiren sektörler
- Yazılım gibi ilk geliştirme maliyeti yüksek, ek satış maliyeti düşük işler
Perakende ve aracılık gibi değişken maliyeti yüksek işlerde faaliyet kaldıracı genellikle daha düşüktür.
Nelere dikkat etmeli?
Yüksek faaliyet kaldıracı, ekonomik daralmalarda kârın hızla zarara dönmesine yol açabilir. Finansal kaldıraç da yüksekse iki risk birbirini büyütür: hem kâr düşer hem de sabit faiz yükü devam eder. Bu nedenle döngüsel şirketlerde maliyet yapısını ve FAVÖK marjı eğilimini izlemek önemlidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Faaliyet kaldıracı yüksek olan şirket kötü müdür?
Hayır. Satışlar büyürken kârlar daha hızlı artar, bu bir avantajdır. Ancak satışlar düştüğünde kârlar da hızla erir; yani getiri potansiyeli de risk de daha yüksektir.
Faaliyet kaldıracı nasıl azaltılır?
Sabit maliyetleri değişkene çevirerek azaltılabilir; örneğin kendi üretimi yerine dış kaynak kullanımı ya da sabit kira yerine satışa bağlı kira gibi düzenlemelerle.