Katkı Payı Nedir?
İngilizce: Contribution Margin
Yayın: · Son güncelleme:
Katkı Payı Nedir? Kısaca
Katkı payı, bir ürünün satış fiyatından değişken maliyetleri çıkarıldığında kalan tutardır. Bu tutar önce sabit giderleri karşılamaya, sabit giderler karşılandıktan sonra da kâra katkı sağlar; başabaş analizinin temelidir.
Katkı payı, her satıştan sabit giderleri karşılamak ve kâr etmek için "geriye kalan" paradır. İngilizcede contribution margin olarak geçer. Bir ürünün işletmeye ne kadar katkı sağladığını görmenin en pratik yoludur.
Katkı payı nedir?
Birim bazında formül şöyledir:
Birim katkı payı = Satış fiyatı − Birim değişken maliyet
Oran olarak da ifade edilebilir:
Katkı payı oranı = Birim katkı payı ÷ Satış fiyatı
Değişken maliyetler hammadde, ambalaj, satış komisyonu gibi üretim ve satış miktarıyla birlikte artan giderlerdir. Kira ve sabit maaşlar gibi sabit gider kalemleri bu hesaba girmez.
Örnek
Varsayımsal bir ürün 200 TL'ye satılıyor ve birim değişken maliyeti 120 TL olsun. Birim katkı payı 80 TL, katkı payı oranı yüzde 40'tır. İşletmenin aylık sabit giderleri 40.000 TL ise:
- 40.000 ÷ 80 = 500 adet satışta sabit giderler karşılanır.
- 500 adetten sonraki her satış 80 TL kâr getirir.
Bu hesap doğrudan başabaş noktası analizini verir.
Ne işe yarar?
- Hangi ürünün kâra daha çok katkı sağladığını karşılaştırmak
- İndirim ya da kampanyanın kârlılığa etkisini hesaplamak
- Ek sipariş kabul edip etmemeye karar vermek
Nelere dikkat etmeli?
Katkı payı pozitif olsa bile satış miktarı sabit giderleri karşılamaya yetmiyorsa işletme zarar eder. Ayrıca bireysel emeklilik sisteminde "katkı payı" ifadesi, katılımcının sisteme yatırdığı tutar anlamında kullanılır; bu, maliyet muhasebesindeki kavramdan farklıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Katkı payı ile brüt kâr aynı şey mi?
Hayır. Brüt kâr satışlardan satılan malın maliyetinin tamamını düşer ve bu maliyet sabit üretim giderlerini de içerebilir. Katkı payı ise yalnızca değişken maliyetleri düşer.
Katkı payı negatif olursa ne olur?
Ürünün satış fiyatı değişken maliyetini bile karşılamıyor demektir. Bu durumda her ek satış zararı büyütür; fiyat ya da maliyet yapısının gözden geçirilmesi gerekir.