Finansal Oranlar Nedir?
İngilizce: Financial Ratios
Yayın: · Son güncelleme:
Finansal Oranlar Nedir? Kısaca
Finansal oranlar, bir şirketin bilanço, gelir tablosu ve nakit akış tablosundaki kalemlerin birbirine bölünmesiyle elde edilen ve likidite, borçluluk, kârlılık, verimlilik ile piyasa değerlemesini ölçen göstergelerdir.
Finansal oranlar, ham finansal tablo rakamlarını karşılaştırılabilir hâle getirir. 10 milyon TL kâr bir şirket için harika, bir başkası için zayıf olabilir; oranlar bu rakamları büyüklükten bağımsız yorumlamayı sağlar.
Finansal oranlar nedir, hangi gruplara ayrılır?
| Grup | Ne ölçer? | Örnek oranlar |
|---|---|---|
| Likidite | Kısa vadeli borçları ödeme gücü | Cari oran, likidite oranı, nakit oran |
| Borçluluk (kaldıraç) | Borcun büyüklüğü ve taşınabilirliği | Borç/özkaynak, net borç/FAVÖK, faiz karşılama |
| Kârlılık | Satıştan ve sermayeden kâr üretme | Brüt marj, FAVÖK marjı, ROE, ROA |
| Faaliyet (verimlilik) | Varlıkların ne kadar etkin kullanıldığı | Stok, alacak ve borç devir hızı |
| Piyasa değeri | Fiyatın temel verilere göre düzeyi | F/K, PD/DD, FD/FAVÖK |
Nasıl kullanılır?
Bir oran tek başına çok az şey söyler. Anlamlı yorum için üç karşılaştırma yapılır:
- Zaman içinde: Şirketin kendi geçmiş yıllarıyla
- Sektör içinde: Benzer şirketlerle
- Birbiriyle: Örneğin kârlılık artarken borçluluğun da artıp artmadığı
DuPont analizi bu son yaklaşımın iyi bir örneğidir. Verilere Türkiye'de Kamuyu Aydınlatma Platformu üzerinden yayımlanan finansal raporlardan ulaşılabilir.
Nelere dikkat etmeli?
- Farklı veri sağlayıcılar aynı oranı farklı tanımlarla hesaplayabilir.
- Yüksek enflasyon dönemlerinde enflasyon muhasebesi uygulanmış ve uygulanmamış tablolar karşılaştırılmamalıdır.
- Tek seferlik gelir ve giderler oranları bozabilir.
- Oranlar geçmişi gösterir; geleceği tahmin etmek için yönetim beklentileri ve sektör koşullarıyla birlikte okunmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Yeni başlayan biri hangi finansal oranlara bakmalı?
Başlangıç için F/K, PD/DD, özsermaye kârlılığı, net borç/FAVÖK ve cari oran iyi bir temel sağlar. Bu oranlar değerleme, kârlılık, borçluluk ve likidite hakkında genel bir resim çizer.
Finansal oranlar sektörden sektöre neden değişir?
Sektörlerin iş modelleri, sermaye ihtiyaçları ve marj yapıları farklıdır. Örneğin bankalarda borç iş modelinin parçasıdır, perakendede ise düşük marj yüksek devir hızıyla dengelenir.