İçeriğe geç
parazade
Finans

Vergi İncelemesi Nedir?

İngilizce: Tax Audit

Yayın: · Son güncelleme:

Vergi İncelemesi Nedir? Kısaca

Vergi incelemesi, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamak amacıyla mükellefin defter, kayıt ve belgelerinin yetkili inceleme elemanlarınca kontrol edilmesidir.

Vergi İncelemesi nedir?
İçindekiler
  1. Vergi incelemesi nedir?
  2. Kim yapar?
  3. Türleri ve süreç
  4. Nelere dikkat etmeli?

Vergi incelemesi, vergi idaresinin bir mükellefin beyanlarının gerçeği yansıtıp yansıtmadığını ayrıntılı biçimde denetlemesidir. Vergi Usul Kanunu'na göre incelemenin amacı, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamaktır. İnceleme sonunda vergi farkı bulunursa tarhiyat yapılabilir.

Vergi incelemesi nedir?

İnceleme, mükellefin defterleri, faturaları, banka kayıtları ve diğer belgeleri üzerinden yürütülür. Gerektiğinde işyerinde, gerektiğinde inceleme elemanının dairesinde yapılır. Kimin inceleneceği çoğunlukla risk analizi sonucunda belirlenir.

Kim yapar?

Vergi incelemesine yetkili olanlar başta Hazine ve Maliye Bakanlığı'na bağlı Vergi Denetim Kurulu'nun müfettişleri ile vergi dairesi müdürleridir. Kanunda yetki verilen diğer görevliler de inceleme yapabilir.

Türleri ve süreç

  • Tam inceleme: Belirli bir dönemin tüm vergi türleri ve işlemleri incelenir.
  • Sınırlı inceleme: Yalnız belirli bir konu, hesap ya da işlem incelenir.

Süreç genellikle şöyle işler: Mükellefe defter ve belgeleri ibraz etmesi için yazı tebliğ edilir, belgeler incelenir, mükellefin açıklamaları alınır ve bir rapor yazılır. Raporda vergi farkı varsa vergi dairesi ikmalen ya da re'sen tarhiyat yapar ve ceza kesebilir. Kanunda inceleme için azami süreler öngörülmüştür.

Nelere dikkat etmeli?

  • Defter ve belgeleri istenen sürede ibraz et; ibraz etmemek re'sen takdire ve ağır sonuçlara yol açabilir.
  • İnceleme tutanaklarını okumadan imzalama; itirazını tutanağa yazdırabilirsin.
  • İnceleme sonrası tarhiyata karşı uzlaşma ya da dava yollarının sürelerini kaçırma.
  • Süreçte bir mali müşavir veya vergi avukatından destek almak faydalı olur.

Sıkça Sorulan Sorular

Vergi incelemesine kim seçilir?

İncelenecek mükellefler büyük ölçüde risk analiziyle belirlenir. Beyanlarla üçüncü kişi bildirimleri arasındaki tutarsızlıklar, sektör riskleri ve ihbarlar bu analizde rol oynayabilir.

Vergi incelemesi sonunda ne olur?

İnceleme elemanı bir rapor düzenler. Vergi farkı tespit edilirse vergi dairesi tarhiyat yapar ve ceza keser; mükellef uzlaşma ya da dava yoluna başvurabilir.

İlgili terimler

İzaha Davet(Invitation to Explain)İzaha davet, vergi idaresinin vergi kaybına yol açabilecek bir durum hakkında elinde bilgi bulunan mükellefi, vergi incelemesine geçmeden önce açıklama yapmaya çağırmasıdır. Süresinde yapılan yeterli açıklama veya ödeme, ceza yönünden avantaj sağlar.Vergi Tarhiyatı(Tax Assessment)Vergi tarhiyatı, vergi alacağının vergi dairesince kanundaki ölçülere göre matrah ve miktar olarak hesaplanıp tespit edilmesidir. Vergilendirme sürecinin ilk aşamasıdır; ardından tebliğ, tahakkuk ve tahsil gelir.Uzlaşma(Tax Settlement)Uzlaşma, vergi hukukunda mükellef ile vergi idaresinin, tarh edilecek ya da edilmiş vergi ve cezalar üzerinde yargıya gitmeden anlaşmaya varmasıdır. Uzlaşılan tutar kesinleşir; mükellef bu tutar için dava açamaz.Vergi Ziyaı Cezası(Tax Loss Penalty)Vergi ziyaı cezası, mükellefin vergilendirmeyle ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden verginin zamanında ya da eksik tahakkuk etmesi hâlinde, kaybedilen vergi üzerinden kesilen cezadır.Hazine ve Maliye Bakanlığı(Ministry of Treasury and Finance)Hazine ve Maliye Bakanlığı, Türkiye'de maliye politikasını belirleyen; vergi politikası, merkezi yönetim bütçesi, kamu borç yönetimi ve kamu harcamalarının denetimi gibi alanlardan sorumlu bakanlıktır.Vergi Dairesi(Tax Office)Vergi dairesi, Gelir İdaresi Başkanlığı'na bağlı olarak mükellef kayıtlarını tutan, beyanname ve bildirimleri alan, vergiyi tarh, tahakkuk ve tahsil eden yerel vergi idaresi birimidir.İkmalen Tarh(Additional Assessment)İkmalen tarh, daha önce tarh edilmiş bir verginin, sonradan defter, kayıt ve belgelere ya da kanuni ölçülere dayanılarak tespit edilen matrah farkı üzerinden tamamlanmasıdır. Genellikle vergi incelemesi sonrası yapılır.