İçeriğe geç
parazade
Finans

Çek Kırdırma Nedir?

İngilizce: Check Discounting

Yayın: · Son güncelleme:

Çek Kırdırma Nedir? Kısaca

Çek kırdırma, vadesi gelmemiş bir çeki banka ya da faktoring şirketi gibi bir kuruma devrederek, çek bedelinden faiz ve masraflar düşüldükten sonra kalan tutarı vadesinden önce nakit olarak almaktır.

Çek Kırdırma nedir?
İçindekiler
  1. Çek kırdırma nedir?
  2. Nasıl yapılır?
  3. Riskleri nelerdir?
  4. Nelere dikkat etmeli?

Çek kırdırma, işletmelerin nakit ihtiyacını karşılamak için sık başvurduğu bir yöntemdir. Satıcı, müşterisinden aldığı vadeli çeki vadesini beklemeden paraya çevirir.

Çek kırdırma nedir?

Kırdırma işleminde çek bedeli, vadeye kalan süre için bir iskonto uygulanarak bugüne indirgenir. Kurum, çek bedelinin tamamını vade günü tahsil eder; hamile ise bugün daha düşük bir tutar öder. Aradaki fark, kurumun kazancı ve hamilin maliyetidir.

Nasıl yapılır?

Çek kırdırma resmî olarak iki yolla yapılır:

  • Faktoring şirketleri: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) iznine tabi faktoring şirketleri, ticari alacağa dayanan çekleri satın alarak finansman sağlar.
  • Bankalar: Bazı bankalar ticari müşterilerine çek karşılığı kredi ya da çek iskontosu imkânı sunar.

Varsayımsal bir örnek: 3 ay vadeli 100.000 TL'lik bir çek için kurum toplam yüzde 10'luk bir iskonto ve masraf uygularsa, hamil bugün yaklaşık 90.000 TL alır. Gerçek maliyet; faiz ortamına, vadeye, çeki düzenleyenin güvenilirliğine ve kurumun ücretlerine göre değişir.

Riskleri nelerdir?

  • Yüksek maliyet: Uzun vadeli ya da riskli görülen çeklerde iskonto oranı yüksek olabilir.
  • Rücu riski: Çek karşılıksız çıkarsa, çeki ciro ederek devreden kişi olarak sen de sorumlu olabilirsin.
  • Kayıt dışı kırdırma: Lisanssız kişilere çek kırdırmak, yasa dışı tefecilikle karşı karşıya kalma ve fahiş maliyetlerle borç sarmalına girme riskini taşır. Tefecilik Türkiye'de suçtur.

Nelere dikkat etmeli?

Çek kırdırmadan önce toplam maliyeti yıllık bazda hesapla ve farklı kurumların tekliflerini karşılaştır. Yalnızca BDDK iznine sahip kurumlarla çalış. Sürekli çek kırdırma ihtiyacı, işletmenin nakit akışında yapısal bir sorun olduğunun işareti olabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Çek kırdırmak yasal mı?

Faktoring şirketleri ve bankalar gibi yetkili kurumlar aracılığıyla yapılan çek kırdırma yasaldır. Lisanssız kişilere faizle çek kırdırmak ise tefecilik kapsamına girebilir ve ciddi riskler taşır.

Kırdırdığım çek karşılıksız çıkarsa ne olur?

Çeki ciro ederek devrettiysen, kurum çek bedelini senden de talep edebilir. Faktoring sözleşmesinin rücu koşullarını imzalamadan önce okumak önemlidir.

İlgili terimler

Faktoring(Factoring)Faktoring, bir işletmenin vadeli satışlarından doğan alacaklarını bir faktoring şirketine devrederek vadesinden önce nakde çevirmesini sağlayan finansman yöntemidir. Şirket bu hizmet karşılığında faiz ve komisyon alır.Vadeli Çek(Post-Dated Check)Vadeli çek, uygulamada üzerine gerçek düzenleme gününden daha ileri bir tarih yazılarak verilen ve bu tarihte tahsil edilmesi amaçlanan çektir. Kanunda çek bir ödeme aracı olsa da ticarette bu yolla kredi aracı gibi kullanılır.Senet Kırdırma(Note Discounting)Senet kırdırma, vadesi gelmemiş bir bonoyu faktoring şirketi gibi bir finans kuruluşuna ya da bir başkasına devrederek, senet bedelinden iskonto ve masraflar düşüldükten sonra kalan tutarı vadesinden önce nakit olarak almaktır.İskonto(Discount)İskonto, genel anlamıyla bir tutardan yapılan indirimdir. Ticarette fiyattan yapılan indirimi, bankacılıkta vadesi gelmemiş bir senedin erken ödenmesi karşılığında düşülen tutarı, finansta ise gelecekteki paranın bugüne indirgenmesini ifade eder.Çek(Check)Çek, bir kişinin (keşideci) bankasına, hesabındaki paradan belirli bir tutarı çeki ibraz eden kişiye ya da çekte adı yazılı lehtara ödemesi için verdiği yazılı ve kayıtsız şartsız ödeme talimatıdır.Vade(Maturity)Vade, bir borcun ödenmesi, bir yatırımın sona ermesi ya da bir yükümlülüğün yerine getirilmesi için belirlenen süre veya tarihtir. Kredi, mevduat, çek, senet ve tahvil gibi finansal araçlarda kullanılır.