İçeriğe geç
parazade
Finans

Çek Nedir?

İngilizce: Check

Yayın: · Son güncelleme:

Çek Nedir? Kısaca

Çek, bir kişinin (keşideci) bankasına, hesabındaki paradan belirli bir tutarı çeki ibraz eden kişiye ya da çekte adı yazılı lehtara ödemesi için verdiği yazılı ve kayıtsız şartsız ödeme talimatıdır.

Çek nedir?
İçindekiler
  1. Çek nedir?
  2. Çek ne demek, nasıl kullanılır?
  3. Nelere dikkat etmeli?

Çek, ticarette nakit yerine kullanılan bir ödeme aracıdır. Türk Ticaret Kanunu'nda (TTK) bir kambiyo senedi olarak düzenlenir; ayrıca 5941 sayılı Çek Kanunu'na tabidir.

Çek nedir?

Çekte üç taraf bulunur:

  • Keşideci (düzenleyen): Çeki yazan ve imzalayan hesap sahibi.
  • Muhatap: Ödemeyi yapacak olan banka.
  • Lehtar / hamil: Çeki alan ve bedelini tahsil edecek kişi.

TTK'ya göre çekin geçerli olması için "çek" kelimesi, belirli bir bedelin kayıtsız şartsız ödenmesi talimatı, muhatap bankanın adı, ödeme yeri, düzenleme tarihi ve yeri ile düzenleyenin imzası gibi zorunlu unsurları taşıması gerekir. Bugün bankalar karekodlu çek yaprakları kullanır; bu sayede çekin ve düzenleyenin bilgileri doğrulanabilir.

Çek ne demek, nasıl kullanılır?

Kanuna göre çek "görüldüğünde ödenir"; yani bir ödeme aracıdır, kredi aracı değildir. Ancak uygulamada üzerine ileri bir tarih yazılarak vadeli çek olarak da yaygın biçimde kullanılır.

Hamil, çeki kanuni ibraz süresi içinde bankaya sunmalıdır. TTK'ya göre bu süre, çekin düzenlendiği yerde ödenecekse on gün, başka bir yerde ödenecekse bir aydır; yurt dışında düzenlenen çeklerde kıta durumuna göre bir ya da üç ay olabilir. Süre kaçırılırsa ciranta gibi diğer borçlulara başvuru hakkı kaybedilebilir.

Nelere dikkat etmeli?

Hesapta yeterli para yoksa çek karşılıksız çıkar ve düzenleyen için adli para cezası ve çek düzenleme yasağı gibi ağır sonuçlar doğabilir. Çek alırken düzenleyenin güvenilirliğini, karekodla çek bilgilerini kontrol etmek; çek verirken de vade günü hesapta yeterli bakiye bulunduracağından emin olmak gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Çek nedir, senetten farkı ne?

Çek, bankaya verilen bir ödeme talimatıdır ve muhatabı bankadır. Senet (bono) ise düzenleyenin bizzat belirli bir tarihte ödeme yapacağına dair verdiği bir vaattir.

Çekin ibraz süresi kaçırılırsa ne olur?

Hamil, ciranta gibi diğer borçlulara karşı başvuru hakkını kaybedebilir. Çek bedeli düzenleyenden başka yollarla istenebilir, ancak kambiyo hukukunun sağladığı bazı avantajlar yitirilebilir.

İlgili terimler

Karşılıksız Çek(Bounced Check)Karşılıksız çek, ibraz süresi içinde bankaya sunulduğunda düzenleyenin hesabında yeterli para bulunmadığı için kısmen ya da tamamen ödenemeyen ve banka tarafından üzerine karşılıksız olduğu yazılan çektir.Vadeli Çek(Post-Dated Check)Vadeli çek, uygulamada üzerine gerçek düzenleme gününden daha ileri bir tarih yazılarak verilen ve bu tarihte tahsil edilmesi amaçlanan çektir. Kanunda çek bir ödeme aracı olsa da ticarette bu yolla kredi aracı gibi kullanılır.Çek Karnesi(Checkbook)Çek karnesi, bankanın çek hesabı açtığı müşterisine verdiği, üzerinde hesap ve banka bilgileri ile karekod bulunan, seri numaralı boş çek yapraklarından oluşan defterdir. Hesap sahibi ödemelerini bu yapraklara çek düzenleyerek yapar.Karekodlu Çek(QR-Coded Check)Karekodlu çek, üzerinde bankaca basılmış bir karekod ve seri numarası bulunan çek yaprağıdır. Bu karekod okutularak çeki düzenleyen kişinin ya da firmanın geçmiş çek ödeme performansına dair özet bilgiye ulaşılabilir.Kambiyo Senedi(Bill of Exchange)Kambiyo senedi, Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen, belirli şekil şartlarına sahip ve kambiyo hukukuna özgü kurallara tabi kıymetli evraktır. Türk hukukunda üç kambiyo senedi vardır: poliçe, bono (emre muharrer senet) ve çek.Vade(Maturity)Vade, bir borcun ödenmesi, bir yatırımın sona ermesi ya da bir yükümlülüğün yerine getirilmesi için belirlenen süre veya tarihtir. Kredi, mevduat, çek, senet ve tahvil gibi finansal araçlarda kullanılır.

İlgili yazılar