İçeriğe geç
parazade
Borsa

Baz Ne Demek?

İngilizce: Basis

Yayın: · Son güncelleme:

Baz Ne Demek? Kısaca

Baz, vadeli işlem piyasalarında bir varlığın spot fiyatı ile aynı varlığa dayalı vadeli sözleşmenin fiyatı arasındaki farktır. Genellikle spot fiyattan vadeli fiyat çıkarılarak hesaplanır ve vade yaklaştıkça sıfıra yaklaşır.

Baz nedir?
İçindekiler
  1. Baz ne demek, nasıl hesaplanır?
  2. Örnek
  3. Yakınsama ve önemi
  4. Nelere dikkat etmeli?

Baz (basis), türev piyasalarda spot ve vadeli fiyat arasındaki farkı anlatan temel kavramdır. Riskten korunma yapan şirketler, arbitrajcılar ve vadeli işlem yatırımcıları bazı yakından izler.

Baz ne demek, nasıl hesaplanır?

Baz = Spot fiyat − Vadeli fiyat

Bazı kaynaklarda farkın ters yönde (vadeli − spot) hesaplandığı da görülür; yorumlarken hangi tanımın kullanıldığına bakmak gerekir.

  • Negatif baz: Vadeli fiyat spot fiyattan yüksektir. Bu, contango yapısına karşılık gelir.
  • Pozitif baz: Spot fiyat vadeli fiyattan yüksektir. Bu da backwardation yapısına karşılık gelir.

Baz büyük ölçüde finansman, depolama gibi taşıma maliyetlerini ve beklentileri yansıtır.

Örnek

Varsayımsal olarak ons altının spot fiyatı 2.000 dolar, üç ay vadeli fiyatı 2.030 dolar olsun. Baz 2.000 − 2.030 = −30 dolardır. Vade yaklaştıkça bu fark daralır ve son işlem gününde vadeli fiyat spot fiyata yakınsar.

Yakınsama ve önemi

Vade sonunda vadeli sözleşme fiilen spot varlığa dönüştüğü için baz sıfıra yaklaşır. Bu yakınsama:

  • Riskten korunanların gerçek maliyetini belirler.
  • Arbitraj fırsatlarını ortaya koyar; baz teorik değerinden saparsa spot ve vadeli piyasada ters pozisyonlarla fark kapatılmaya çalışılır.

Nelere dikkat etmeli?

Baz sabit değildir; vade boyunca öngörülemeyen biçimde genişleyip daralabilir. Bu belirsizliğe baz riski denir ve tam bir koruma beklenen pozisyonlarda beklenmedik kâr ya da zarar doğurabilir. Kaldıraçlı vadeli işlemlerde bu sapmalar teminat üzerinde ciddi etki yaratabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Vadeli işlemde baz nedir?

Vadeli işlemde baz, dayanak varlığın spot fiyatı ile vadeli sözleşme fiyatı arasındaki farktır. Vade yaklaştıkça bu fark daralır ve son işlem gününde sıfıra yakınlaşır.

Baz neden değişir?

Faiz oranları, depolama maliyetleri, arz-talep dengesi ve piyasa beklentileri değiştikçe spot ve vadeli fiyatlar farklı hızlarda hareket eder. Bu da bazın genişlemesine ya da daralmasına yol açar.

İlgili terimler

Baz Riski(Basis Risk)Baz riski, riskten korunmak için kullanılan türev aracın fiyatı ile korunan varlığın fiyatının beklendiği gibi birlikte hareket etmemesi sonucu korumanın tam işlememesi ve beklenmedik kâr ya da zarar oluşması riskidir.Taşıma Maliyeti(Cost of Carry)Taşıma maliyeti (cost of carry), bir varlığı bugünden gelecekteki bir tarihe kadar elde tutmanın finansman, depolama ve sigorta gibi giderlerinden, varlığın sağladığı temettü veya faiz gibi gelirlerin düşülmesiyle bulunan net maliyettir.ContangoContango, bir varlığın vadeli işlem fiyatlarının spot fiyatın üzerinde olduğu ve vade uzadıkça fiyatın yükseldiği piyasa durumudur. Genellikle depolama, finansman ve sigorta gibi taşıma maliyetlerini yansıtır.Arbitraj(Arbitrage)Arbitraj, aynı ya da birbirine denk varlığın farklı piyasalar veya biçimler arasındaki fiyat farkından yararlanarak eş zamanlı alım ve satım yapıp düşük riskli kazanç elde etmeye çalışma işlemidir.Spot Fiyat(Spot Price)Spot fiyat, bir varlığın hemen teslim edilmek üzere şu anda alınıp satılabildiği piyasa fiyatıdır. Döviz, altın, petrol ve hisse gibi varlıklarda vadeli fiyatların da referans aldığı güncel değerdir.Halka Arz Getirisi(IPO Return)Halka arz getirisi, halka arzda belirlenen fiyattan alınan payların, borsada işlem görmeye başladıktan sonraki fiyatına göre sağladığı yüzde kazanç ya da kayıptır; genellikle ilk işlem günü ve belirli dönemler için hesaplanır.

İlgili yazılar