Baz Riski Nedir?
İngilizce: Basis Risk
Yayın: · Son güncelleme:
Baz Riski Nedir? Kısaca
Baz riski, riskten korunmak için kullanılan türev aracın fiyatı ile korunan varlığın fiyatının beklendiği gibi birlikte hareket etmemesi sonucu korumanın tam işlememesi ve beklenmedik kâr ya da zarar oluşması riskidir.
Baz riski, bir hedge (riskten korunma) işleminin kusursuz olmamasından kaynaklanan risktir. Korunmak istediğin varlık ile korumada kullandığın vadeli sözleşmenin fiyatları arasındaki fark, yani baz, işlem süresince değişirse koruma beklenen sonucu vermez.
Baz riski nedir, nasıl oluşur?
Başlıca nedenler:
- Farklı varlık: Korunan varlık ile türevin dayanak varlığı aynı değildir. Örneğin belirli bir hisse portföyünü endeks vadelisiyle korumak.
- Farklı vade: Korumanın kaldırılacağı tarih ile sözleşmenin vadesi örtüşmez; erken kapatılan pozisyonda baz sıfıra yakınsamamış olur.
- Farklı yer veya kalite: Emtialarda teslim yeri ya da kalite farkı fiyatları ayrıştırabilir.
- Piyasa koşulları: Faiz, depolama maliyeti veya arz-talep değişimleri spot ve vadeli fiyatları farklı etkiler.
Örnek
Varsayımsal bir yatırımcı 1 milyon TL'lik hisse portföyünü endeks vadelisinde kısa pozisyonla korusun. Endeks yüzde 10 düşer ve vadeli pozisyon yaklaşık 100.000 TL kazandırır. Ancak portföydeki hisseler yüzde 14 düşerse kayıp 140.000 TL olur. Aradaki 40.000 TL'lik korunmayan kayıp, baz riskinin sonucudur.
Nasıl yönetilir?
- Korunan varlığa en çok benzeyen dayanak varlığı seçmek
- Vadeyi korumanın süresine uygun belirlemek
- Hedge oranını geçmiş fiyat ilişkisine göre ayarlamak
- Pozisyonu düzenli izleyip gerektiğinde güncellemek
Nelere dikkat etmeli?
Baz riski tamamen ortadan kaldırılamaz; koruma yalnız fiyat riskini daha küçük ve öngörülebilir bir riske çevirir. Türev pozisyonlarda kaldıraç ve teminat yükümlülükleri de ek risk yaratır.
Sıkça Sorulan Sorular
Baz riski sıfır olabilir mi?
Korunan varlık ile türevin dayanak varlığı tamamen aynıysa ve koruma tam vade sonunda kapatılırsa baz riski çok küçülür. Pratikte bu koşullar nadiren tam sağlanır.
Baz riski kimleri etkiler?
Vadeli işlemlerle riskten korunan üreticiler, ithalatçı ve ihracatçılar, portföy yöneticileri ve arbitraj yapanlar baz riskiyle doğrudan karşılaşır.