Arızi Kazanç Nedir?
İngilizce: Occasional Income
Yayın: · Son güncelleme:
Arızi Kazanç Nedir? Kısaca
Arızi kazanç, süreklilik göstermeyen, ara sıra yapılan ticari işlemler ya da bir faaliyeti bırakma karşılığında alınan bedeller gibi kanunda sayılan durumlardan elde edilen kazançtır.
Arızi kazanç, Gelir Vergisi Kanununun 82. maddesinde sayılan ve düzenli bir faaliyete dayanmayan, tesadüfi nitelikteki kazançlardır. "Arızi" kelimesi, geçici ve rastlantısal anlamına gelir.
Arızi kazanç nedir?
Kanunda sayılan başlıca arızi kazançlar şunlardır:
- Bir defaya mahsus, süreklilik taşımayan ticari işlemlerden doğan kazançlar
- Ticari, zirai ya da mesleki faaliyeti bırakma veya hiç yapmama karşılığında alınan bedeller
- Bir işin yapılmaması ya da bir haktan vazgeçilmesi karşılığında alınan tazminat niteliğindeki ödemeler
- Kanunda sayılan bazı huzur hakkı ve benzeri ödemeler
Belirleyici olan, işin sürekli olmamasıdır. Aynı tür işlem sık sık ve organize biçimde yapılırsa kazanç ticari kazanç sayılabilir.
Nasıl vergilendirilir?
Arızi kazançlar için her yıl güncellenen bir istisna tutarı vardır; bu tutarı aşan kısım yıllık gelir vergisi beyannamesiyle beyan edilir. Ancak faaliyeti bırakma ya da hiç yapmama karşılığında alınan bedeller istisnadan yararlanamaz. Güncel istisna tutarını GİB'den kontrol et.
Örnek
Varsayımsal bir örnek: Ticaretle uğraşmayan bir kişi, bir defaya mahsus olarak toptan aldığı bir parti malı kâr ederek satarsa, elde ettiği kazanç arızi kazanç olabilir. Kazanç istisna tutarının altındaysa vergi doğmaz; üstündeyse aşan kısım beyan edilir.
Başka bir örnek: Bir esnafın, rakip bir firmadan dükkânını kapatması karşılığında aldığı ödeme arızi kazançtır ve istisna uygulanmaz.
Nelere dikkat etmeli?
Bir işlemin arızi mi ticari mi sayılacağı, sıklığına ve organizasyonuna göre değerlendirilir. Benzer satışları düzenli yapıyorsan mükellefiyet açman gerekebilir; emin değilsen bir mali müşavire danış.
Sıkça Sorulan Sorular
İkinci el eşyamı satmam arızi kazanç mıdır?
Kendi kullandığın kişisel eşyaların ara sıra satılması genellikle vergilendirilen bir kazanç doğurmaz. Ancak satış amacıyla mal alıp düzenli olarak satıyorsan bu ticari faaliyet sayılabilir.
Arızi kazançta istisna herkes için geçerli mi?
İstisna, arızi kazançların çoğu için geçerlidir. Ancak bir faaliyeti bırakma ya da hiç yapmama karşılığında alınan bedeller gibi bazı arızi kazançlar istisnadan yararlanamaz.