İçeriğe geç
parazade
Finans

Değer Artış Kazancı Nedir?

İngilizce: Capital Gains

Yayın: · Son güncelleme:

Değer Artış Kazancı Nedir? Kısaca

Değer artış kazancı, menkul kıymet, gayrimenkul ve bazı hakların elden çıkarılmasıyla, satış bedeli ile maliyet arasındaki farktan doğan ve kanunda sayılan durumlarda gelir vergisine tabi olan kazançtır.

Değer Artış Kazancı nedir?
İçindekiler
  1. Değer artış kazancı nedir?
  2. Nasıl hesaplanır?
  3. Örnek
  4. Nelere dikkat etmeli?

Değer artış kazancı, Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 80. maddesinde sayılan mal ve hakların elden çıkarılmasından elde edilen kazançtır. Kısaca, bir varlığı aldığından daha yüksek fiyata sattığında oluşan fark, kanundaki şartlar varsa vergilendirilir.

Değer artış kazancı nedir?

Kanunda sayılan başlıca durumlar şunlardır:

  • Menkul kıymetlerin ve diğer sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılması
  • Gayrimenkullerin, edinildiği tarihten itibaren kanunda belirtilen süre dolmadan satılması
  • Telif, patent gibi hakların elden çıkarılması
  • Ortaklık haklarının ya da hisselerin devri

Burada önemli nokta, satışın ticari faaliyet kapsamında olmamasıdır. Konut alım satımını meslek hâline getiren biri değer artış kazancı değil ticari kazanç elde eder.

Nasıl hesaplanır?

Kazanç, satış bedelinden maliyet bedeli ve satışla ilgili giderler düşülerek bulunur. Kanun, enflasyonun etkisini azaltmak için belirli şartlarla maliyet bedelinin endekslenmesine izin verir. Her yıl güncellenen bir istisna tutarına kadar olan değer artış kazancı vergiden istisnadır. Borsada işlem gören bazı menkul kıymetlerde vergi, aracı kurum tarafından stopaj yoluyla kesilir ve beyan gerekmeyebilir.

Örnek

Varsayımsal bir örnek: Bir kişi kanundaki süre dolmadan 2.000.000 TL'ye aldığı daireyi 2.600.000 TL'ye satarsa, endeksleme ve giderler düşüldükten sonra kalan tutardan istisna kısmı çıkarılır ve aşan kısım beyan edilir.

Nelere dikkat etmeli?

Süre, istisna tutarı ve stopaj oranları değişebilir; güncel değerleri GİB'den kontrol et. Miras ya da bağış yoluyla edinilen mallar gibi bazı durumlar kanunda kapsam dışı bırakılmıştır. Satış bedelini tapuda düşük göstermek vergi ziyaı cezasına yol açabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Miras kalan evi satarsam değer artış kazancı vergisi öder miyim?

Kanuna göre ivazsız, yani miras ya da bağış yoluyla edinilen malların elden çıkarılmasından doğan kazanç değer artış kazancı sayılmaz. Ancak miras ve bağışın kendi vergisi ayrıca değerlendirilir.

Değer artış kazancı hangi beyannameyle bildirilir?

Beyan gereken değer artış kazancı, ertesi yıl verilen yıllık gelir vergisi beyannamesiyle bildirilir. Stopaj yoluyla vergisi kesilen bazı menkul kıymet kazançları için ayrıca beyan gerekmeyebilir.

İlgili terimler

Arızi Kazanç(Occasional Income)Arızi kazanç, süreklilik göstermeyen, ara sıra yapılan ticari işlemler ya da bir faaliyeti bırakma karşılığında alınan bedeller gibi kanunda sayılan durumlardan elde edilen kazançtır.Menkul Sermaye İradı(Income from Movable Capital)Menkul sermaye iradı, nakit sermaye ya da para ile temsil edilen değerlerden elde edilen kâr payı, faiz, kira ve benzeri gelirlerdir. Mevduat faizi, temettü ve tahvil faizi en bilinen örneklerdir.Gelir Vergisi(Income Tax)Gelir vergisi, gerçek kişilerin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratlar üzerinden alınan vergidir. Türkiye'de artan oranlı tarifeyle hesaplanır; ücretlilerde çoğunlukla maaştan kesilir.Rayiç Bedel(Fair Value)Rayiç bedel, bir malın değerleme günündeki normal alım satım değeri, yani olağan koşullardaki piyasa değeridir. Vergi Usul Kanunu'nda bir değerleme ölçüsü olarak tanımlanır; gayrimenkul ve araç işlemlerinde sıkça kullanılır.Ticari Kazanç(Commercial Income)Ticari kazanç, her türlü ticari ve sınai faaliyetten, yani mal alım satımı, üretim ve ticari nitelikli hizmetlerden elde edilen kazançtır. Gelir vergisinin yedi gelir unsurundan biridir.Stopaj(Withholding Tax)Stopaj, gelir elde eden kişi yerine ödemeyi yapan kişi ya da kurumun vergiyi ödeme sırasında kesip vergi dairesine yatırmasıdır. Kaynakta kesinti veya vergi tevkifatı olarak da bilinir.Miras(Inheritance)Miras, ölen bir kişinin mal varlığının, haklarının ve borçlarının bir bütün olarak mirasçılarına geçmesidir. Türkiye'de miras hukuku Türk Medeni Kanunu ile düzenlenir; mirasçılar yasal mirasçılar ve atanmış mirasçılar olarak ikiye ayrılır.