İçeriğe geç
parazade
Borsa

Opsiyon Primi Nedir?

İngilizce: Option Premium

Yayın: · Son güncelleme:

Opsiyon Primi Nedir? Kısaca

Opsiyon primi, opsiyon alıcısının alım ya da satım hakkını elde etmek için satıcıya ödediği bedeldir. Prim, içsel değer ile zaman değerinin toplamından oluşur ve piyasada arz-talebe göre sürekli değişir.

Opsiyon Primi nedir?
İçindekiler
  1. Opsiyon primi nedir, nasıl oluşur?
  2. Örnek
  3. Nelere dikkat etmeli?

Opsiyon primi, bir opsiyon sözleşmesinin fiyatıdır: alıcı, hak elde etmek için bu tutarı satıcıya öder. Satıcı primi peşin alır ama karşılığında yükümlülük üstlenir. Prim, piyasada işlem gördüğü için dayanak varlık fiyatı ve diğer koşullar değiştikçe gün içinde sürekli değişir.

Opsiyon primi nedir, nasıl oluşur?

Prim iki parçadan oluşur:

  • İçsel değer: Opsiyonun hemen kullanılsa getireceği tutardır. Alım opsiyonunda dayanak fiyat − kullanım fiyatı, satım opsiyonunda kullanım fiyatı − dayanak fiyattır; negatifse sıfır kabul edilir.
  • Zaman değeri: Primin içsel değeri aşan kısmıdır; vadeye kadar fiyatın lehte hareket etme ihtimalini yansıtır. Bkz. zaman değeri.

Primi etkileyen başlıca faktörler şunlardır: dayanak varlık fiyatı, kullanım fiyatı, vadeye kalan süre, beklenen oynaklık (zımni volatilite), faiz oranı ve varsa temettü. Teorik prim, Black-Scholes gibi fiyatlama modelleriyle hesaplanır; ancak işlem fiyatını alıcı ve satıcılar belirler.

Örnek

Varsayımsal olarak dayanak fiyat 100 TL, kullanım fiyatı 95 TL olan bir alım opsiyonunun primi 8 TL olsun. İçsel değer 100 − 95 = 5 TL, zaman değeri 8 − 5 = 3 TL'dir. Vadeye kadar fiyat değişmezse bu 3 TL'lik zaman değeri giderek sıfıra iner.

Nelere dikkat etmeli?

  • Belirsizlik arttığında primler pahalanır; yüksek primle alınan opsiyonun kâra geçmesi için daha büyük hareket gerekir.
  • Satıcının primi alması kâr garantisi değildir; aleyhe hareket primi kat kat aşan zarar doğurabilir.
  • VİOP'ta primler genellikle dayanak varlık birimi başına kotasyon edilir; sözleşme çarpanını şartnameden kontrol et.

Sıkça Sorulan Sorular

Opsiyon primi geri alınır mı?

Hayır, ödenen prim satıcıya geçer. Opsiyonu vadeden önce piyasada satarak primin bir kısmını ya da daha fazlasını geri kazanabilirsin, ancak opsiyon değersiz sona ererse primin tamamı kaybedilir.

Opsiyon primi neden vadeye yaklaştıkça düşer?

Vadeye kalan süre azaldıkça fiyatın lehte hareket etme ihtimali azalır. Bu nedenle primin zaman değeri kısmı erir ve vadede yalnızca içsel değer kalır.

İlgili terimler

Opsiyon(Option)Opsiyon, alıcısına bir prim karşılığında dayanak varlığı belirli bir fiyattan, belirli bir tarihte ya da tarihe kadar alma veya satma hakkı veren, satıcısına ise bu hakka karşı yükümlülük getiren türev sözleşmedir.Zaman Değeri(Time Value)Zaman değeri, bir opsiyonun priminin içsel değeri aşan kısmıdır. Vadeye kadar dayanak fiyatın lehte hareket etme ihtimalini yansıtır ve vade yaklaştıkça erir; vade gününde sıfırlanır.Zımni Volatilite(Implied Volatility)Zımni volatilite (implied volatility, IV), bir opsiyonun piyasa fiyatından, fiyatlama modeli tersine çalıştırılarak elde edilen ve dayanak varlığın gelecekte ne kadar oynak olacağına dair piyasa beklentisini yansıtan volatilite değeridir.Kullanım Fiyatı(Strike Price)Kullanım fiyatı (strike price), opsiyon sahibinin hakkını kullandığında dayanak varlığı alacağı ya da satacağı, sözleşmede önceden belirlenmiş sabit fiyattır. Opsiyonun kârda mı zararda mı olduğu bu fiyata göre belirlenir.Halka Arz Getirisi(IPO Return)Halka arz getirisi, halka arzda belirlenen fiyattan alınan payların, borsada işlem görmeye başladıktan sonraki fiyatına göre sağladığı yüzde kazanç ya da kayıptır; genellikle ilk işlem günü ve belirli dönemler için hesaplanır.Bileşik Endeks(Composite Index)Bileşik endeks (composite index), bir borsada işlem gören hisselerin tamamını ya da çok geniş bir bölümünü veya farklı göstergeleri tek bir sayıda birleştirerek piyasanın genel durumunu yansıtan endekstir.