Excel Veri Doğrulama Özel Formül Örnekleri

Özel formül nasıl çalışır?

Özel formül, Veri Doğrulama'nın en esnek seçeneğidir. Hücreleri seçip Veri > Veri Doğrulama'yı açın, Ayarlar sekmesinde İzin Ver kutusundan Özel'i seçin ve Formül kutusuna bir koşul yazın. Excel her girişte bu koşulu hesaplar: sonuç DOĞRU ise değer kabul edilir, YANLIŞ ise Hata Uyarısı'ndaki ileti görünür.

Tam sayı, Tarih ya da Metin Uzunluğu seçenekleri tek bir kuralı denetler. Özel formül ise birden fazla koşulu birleştirmenizi, başka hücrelere bakmanızı ve listenin tamamıyla karşılaştırma yapmanızı sağlar.

Formül kutusuna yazılan ifade eşittir işaretiyle başlar ve bir karşılaştırma ya da VE, YADA gibi mantıksal bir fonksiyon içerir. Sayı döndüren bir formül de kullanılabilir; Excel 0'ı YANLIŞ, diğer sayıları DOĞRU kabul eder. Okunabilirlik için sonucu açıkça DOĞRU ya da YANLIŞ veren karşılaştırmalar tercih edin.

Formülü ilk hücreye göre yazmak

Formülü, seçimin etkin hücresine göre yazarsınız. B2:B100 aralığını B2'den başlayarak seçtiyseniz formülde B2'ye başvurursunuz. Excel kuralı diğer hücrelere göreli olarak uygular: B3 için B3'e, B4 için B4'e bakar.

Bu yüzden dolar işaretleri sonucu doğrudan belirler. Her hücrede değişmesi gereken başvuru göreli kalır, bütün hücrelerin bakacağı sabit aralık ise $B$2:$B$100 biçiminde kilitlenir. Kuralların çalışmamasının en sık nedeni bu ayrımın karışmasıdır.

Kod biçimini denetlemek

Microsoft'un kendi örneklerinden biri, ürün kodunun "ID-" ile başlamasını ve 9 karakterden uzun olmasını şart koşar. Depo, sipariş ya da personel kodlarında belirli bir ön ekin zorunlu olduğu her durumda aynı kalıbı kullanabilirsiniz. VE fonksiyonu iki koşulu birleştirir; ikisi de sağlanırsa sonuç DOĞRU olur.

=VE(SOLDAN(A2;3)="ID-";UZUNLUK(A2)>9)

=AND(LEFT(A2,3)="ID-",LEN(A2)>9)

A3'teki "ID-77" kodu "ID-" ile başlasa da 5 karakter olduğu için aynı kural onu reddeder. Kural kurulmadan önce böyle bir formülü boş bir hücrede denemek, hangi değerlerin geçeceğini görmenin en kolay yoludur.

Tekrarsız giriş zorunluluğu

Aynı e-postanın ya da fatura numarasının iki kez girilmesini engellemek için EĞERSAY kullanılır. Kural, girilen değerin sütunda yalnız bir kez geçmesini şart koşar: =EĞERSAY($B$2:$B$100;B2)=1.

=EĞERSAY($B$2:$B$4;B4)=1

=COUNTIF($B$2:$B$4,B4)=1

B4'e girilen selin@ornek.com adresi B2'de zaten bulunduğu için sayım 2 çıkar ve kural YANLIŞ döner. Hata Uyarısı'nda Durdur stilini seçerseniz bu giriş kaydedilmez.

Hafta sonuna denk gelen tarihi engellemek

Teslim ya da randevu tarihlerinin yalnız hafta içine düşmesini isteyebilirsiniz. HAFTANINGÜNÜ ikinci argüman 2 ile kullanıldığında pazartesiye 1, cumartesiye 6, pazara 7 verir. Sonucun 6'dan küçük olması tarihin hafta içi olduğunu gösterir.

=HAFTANINGÜNÜ(C2;2)<6

=WEEKDAY(C2,2)<6

17 Ekim 2026 cumartesiye denk geldiği için kural YANLIŞ döner. 19 Ekim pazartesi girilseydi sonuç DOĞRU olurdu. Hücreye tarih yerine metin girilirse HAFTANINGÜNÜ #DEĞER! verir ve Excel bunu da geçersiz giriş sayar; böylece kural, tarih olmayan değerleri de dolaylı olarak engeller. Resmî tatilleri de dışarıda bırakmak isterseniz kurala bir tatil listesini EĞERSAY ile ekleyebilirsiniz.

Başka bir hücreye bağlı kurallar

Özel formül, denetlenen hücrenin başka bir hücreyle ilişkisini de kontrol edebilir. Bitiş tarihinin başlangıçtan önce olmaması için C sütununa =C2>=B2 kuralını koyarsınız. Bir masraf tutarının bütçeyi aşmaması için =D2<=$H$1 yazabilirsiniz; H1'deki bütçe değişince kural da kendiliğinden güncellenir.

Kimlik ya da telefon numarası gibi alanlarda hem uzunluk hem de yalnız rakam şartı aranır. =VE(UZUNLUK(D2)=11;ESAYIYSA(--D2)) formülü, 11 karakterli ve sayıya çevrilebilen girişleri kabul eder. Bu yalnız biçim kontrolüdür; numaranın gerçekten geçerli olup olmadığını göstermez.

Kuralların bilinen sınırları

Veri doğrulama yalnız klavyeyle yapılan girişi denetler. Başka bir hücreden kopyalayıp yapıştırılan değer kuralı atlayabilir, hatta kuralı silebilir. Kurala uymayan eski değerler de olduğu yerde kalır; doğrulama geriye dönük çalışmaz.

Bu yüzden kritik tablolarda kuralın yanında bir kontrol sütunu tutmak işe yarar. Aynı formülü bir sütuna yazıp YANLIŞ dönen satırları filtreyle bulabilirsiniz. Formülün metin karşılaştırmalarında büyük ve küçük harfi ayırt etmediğini de hesaba katın: "id-2026" girişi "ID-" kuralından geçer.

Sıradaki adım

Tablonuzda en çok hata yapılan sütunu seçin ve kuralı önce boş bir hücrede formül olarak deneyin. DOĞRU ve YANLIŞ sonuçlar beklediğiniz gibi çıkıyorsa aynı formülü Özel seçeneğine yapıştırın ve Hata Uyarısı'na açıklayıcı bir ileti yazın.