NBD Formülü (NPV): Net Bugünkü Değerle Proje Değerlendirme

NBD neyi ölçer?

Excel NBD formülü, gelecekteki nakit akışlarını seçtiğiniz bir oranla bugüne indirger ve toplar. Sonuç, bir projenin ya da yatırımın o oran varsayımı altında bugünkü değer olarak ne kadar ekleyip eksilttiğini gösterir. Pozitif sonuç, nakit akışlarının seçilen oranın üzerinde bir getiri ürettiği anlamına gelir.

Örneğin bugün 100.000 TL harcanan ve sonraki 4 yıl 30.000, 40.000, 50.000 ve 30.000 TL getiren bir makine yatırımını düşünün. Örnek %15 iskonto oranıyla net bugünkü değer yaklaşık 6.361,11 TL çıkar. Oran ve rakamlar hesap örneğidir, yatırım önerisi değildir.

Söz dizimi ve zamanlama kuralı

NBD bir oran ve en az bir değer alır. Değerleri tek tek yazabilir ya da B3:B6 gibi bir aralık verebilirsiniz. Aralıktaki metin, mantıksal değer ve boş hücreler yok sayılır.

Fonksiyonun en önemli varsayımı zamanlamadır: ilk değer bugün değil, bir dönem sonra gerçekleşmiş kabul edilir. Bu yüzden bugün yapılan yatırım aralığa konmaz, sonuca ayrıca eklenir. Doğru kalıp =NBD(oran;yıl1:yıl4)+yatırım şeklindedir ve yatırım negatif yazılır.

İlk yatırımı aralığa koymanın bedeli

Bugünkü yatırımı da aralığa dahil ederseniz NBD onu bir yıl sonraya iter ve iskonto eder. Yukarıdaki örnekte bu hata sonucu 6.361,11 TL yerine 5.531,40 TL yapar. Formül hata vermez, bu yüzden fark çoğu zaman gözden kaçar.

Kontrol için basit bir yol vardır. Oranı geçici olarak 0 yapın: doğru kurulmuş formül tüm nakit akışlarının düz toplamını vermelidir. Sonuç bu toplamla aynı değilse yatırımın yerini kontrol edin.

Kira geliri senaryosu

400.000 TL'ye bir dükkân tadilatı yapılıp sonraki 4 yıl 90.000, 120.000, 150.000 ve 150.000 TL ek gelir beklendiğini varsayalım. Sizin için kabul edilebilir en düşük getiri yıllık %10 ise =NBD(%10;B3:B6)+B2 yaklaşık -3.859,03 TL verir. Negatif sonuç, bu nakit akışlarının %10 hedefini karşılamadığını gösterir.

Aynı senaryoda dördüncü yılın gelirindeki küçük bir artış sonucu pozitife çevirebilir. Tahminlere bu kadar duyarlı bir hesapta tek bir rakama bağlı kalmak yerine iyimser ve kötümser senaryoları yan yana hesaplamak daha sağlıklı bir karar zemini sağlar.

Duyarlılığı ölçmenin pratik yolu, iskonto oranını ayrı bir hücreye koyup birkaç değer denemektir. Makine örneğinde oran %15 iken sonuç pozitif, %20 iken negatiftir. Bu geçişin olduğu nokta yatırımın iç verim oranıdır ve yaklaşık %18 civarındadır.

Dikkat edilecek ayrıntılar

NBD dönemlerin eşit aralıklı olduğunu varsayar. Nakit akışları farklı tarihlerde geliyorsa ANBD (XNPV) tarihleri de hesaba katar. Oran dönemle uyumlu olmalıdır: aylık akışlarda aylık oran kullanırsınız.

İşaretler de önemlidir. Gider ve yatırımlar negatif, gelirler pozitif girilir. Tüm değerleri pozitif yazarsanız yatırımı da gelir saymış olursunuz ve sonuç olduğundan çok yüksek çıkar.

Bir başka ayrıntı, oranın yüzde olarak girilmesidir. Oran hücresine 15 yazarsanız Excel bunu %1500 olarak kullanır ve neredeyse tüm gelecekteki gelirler sıfıra yakın iskonto edilir. Hücreye %15 ya da 0,15 yazın ve yüzde biçimi verin.

İlgili fonksiyonlar

NBD'nin sıfır olduğu oran iç verim oranıdır ve İÇ_VERİM_ORANI ile bulunur. Her dönem aynı tutar geliyorsa BD aynı işi daha kısa formülle yapar. Nakit akışlarınızı yıllara göre bir sütuna dizin ve hem NBD hem İÇ_VERİM_ORANI hesaplayın; iç verim oranını NBD'ye oran olarak verdiğinizde sonucun sıfıra yakın çıktığını kontrol edin.