İleri Ders 7: DEVRESEL_ÖDEME, NBD ve İÇ_VERİM_ORANI ile Finansal Hesaplar

Bu derste hangi soruları cevaplıyoruz?

Üç fonksiyon, üç farklı finansal soruya cevap verir. DEVRESEL_ÖDEME "bu krediyi çekersem her ay ne öderim?", NBD "bu yatırımın gelecekteki nakitleri bugün kaç lira eder?", İÇ_VERİM_ORANI ise "bu yatırım yılda yüzde kaç getiriyor?" sorusunu yanıtlar. Örneklerdeki faiz ve iskonto oranları hesap göstermek için seçilmiş varsayımsal değerlerdir, piyasa oranı ya da yatırım önerisi değildir.

DEVRESEL_ÖDEME ile taksit hesabı

DEVRESEL_ÖDEME, sabit faizli ve eşit taksitli bir kredinin dönem ödemesini verir: =DEVRESEL_ÖDEME(oran; taksit_sayısı; bd; [gd]; [tür]). Burada bd, bugünkü değer yani çekilen kredi tutarıdır.

En sık yapılan hata, yıllık oranı aylık taksit hesabına doğrudan yazmaktır. Taksitler aylıksa oranın da aylık olması gerekir, bu yüzden yıllık oran 12'ye bölünür. 250.000 TL, yıllık %42 ve 24 ay için =YUVARLA(-DEVRESEL_ÖDEME(B3/12;B4;B2);2) aylık taksiti 15.568,21 TL olarak verir.

Formülün başındaki eksi işareti Excel'in işaret kuralından gelir. Kredi size giren bir para olduğu için artı yazılır, taksit sizden çıkan para olduğu için Excel sonucu eksi döndürür. Raporda pozitif görmek için sonucu eksiyle çarparsınız.

Bu hesap bankaların ek masraf, sigorta ve vergi kalemlerini içermez. Gerçek bir teklifle karşılaştırırken bu kalemleri ayrıca ekleyin.

NBD ile bugünkü değer

NBD, gelecekteki nakit akışlarını bir iskonto oranıyla bugüne indirger: =NBD(oran; değer1; [değer2]; ...). Fonksiyon ilk değeri birinci dönemin sonunda varsayar. Bugün yapılan yatırım, yani sıfırıncı dönem, bu yüzden NBD'nin içine yazılmaz, sonuca ayrıca eklenir.

100.000 TL'lik bir yatırımın dört yılda 30.000, 35.000, 40.000 ve 30.000 TL getireceğini ve iskonto oranının %15 olduğunu varsayalım. =YUVARLA(NBD(B7;B3:B6)+B2;2) sonucu -3.994,77 TL'dir. Negatif NBD, bu nakit akışlarının %15 beklentiyi karşılamadığını gösterir.

Yatırımı NBD'nin içine almak sık görülen bir hatadır. NBD(B7;B2:B6) yazarsanız Excel 100.000 TL'yi de bir yıl sonra ödenmiş gibi iskontolar ve sonuç olduğundan iyimser çıkar.

İÇ_VERİM_ORANI ile getiri

İÇ_VERİM_ORANI, NBD'yi sıfır yapan iskonto oranıdır. Aynı nakit akışları için =YUVARLA(İÇ_VERİM_ORANI(B2:B6);4) yaklaşık %13,04 verir. Bu kez sıfırıncı dönem aralığın içindedir, çünkü fonksiyon ilk değeri başlangıç kabul eder.

İki sonuç birbiriyle tutarlıdır. İç verim oranı %13,04, beklenen %15'in altında kaldığı için NBD negatif çıktı. İskonto oranını %13'e düşürseydiniz NBD sıfıra çok yaklaşırdı.

Aralığın en az bir eksi ve bir artı değer içermesi gerekir. Hepsi aynı işaretliyse fonksiyon #SAYI! hatası verir. İşaret birden çok kez değişen akışlarda birden fazla oran mümkün olabilir; bu durumda tahmin argümanıyla farklı başlangıç değerleri deneyin.

Dönem başında ödeme: tür argümanı

DEVRESEL_ÖDEME'nin son argümanı olan tür, ödemenin dönem sonunda mı başında mı yapıldığını belirler. Varsayılan 0 dönem sonudur ve kredilerin çoğu böyle çalışır. Kira ya da bazı kiralama sözleşmelerinde ödeme dönem başında yapılır, bu durumda tür 1 yazılır.

Aynı 250.000 TL, aylık %3,5 ve 24 ay için =YUVARLA(-DEVRESEL_ÖDEME(B3/12;B4;B2;0;1);2) taksiti 15.041,75 TL'ye düşürür. Fark, her ödemenin bir ay erken yapılması ve faizin bir dönem daha az işlemesinden gelir. Tür 1'deki taksit, tür 0'daki taksitin (1 + aylık oran) ile bölünmüş hâline eşittir.

Taksitten toplam maliyete

Aylık taksit tek başına kredinin ne kadara mal olduğunu göstermez. Toplam geri ödeme, taksitin vadeyle çarpımıdır: 15.568,21 x 24 = 373.637,04 TL. Bundan çekilen 250.000 TL çıkarıldığında toplam faiz 123.637,04 TL olarak bulunur.

Bu hesabı birkaç senaryo için yan yana kurmak, karar vermeyi kolaylaştırır. A sütununa farklı vadeleri (12, 24, 36 ay) yazıp B sütununa taksiti, C sütununa toplam faizi hesaplayan formülleri kopyalayın. Vade uzadıkça taksitin düştüğünü ama toplam faizin arttığını tablo üzerinde görürsünüz.

Taksitin her ay ne kadarının faize, ne kadarının anaparaya gittiğini görmek için FAİZTUTARI ve ANA_PARA_ÖDEMESİ fonksiyonları kullanılır. İkisinin toplamı her dönemde DEVRESEL_ÖDEME'nin sonucuna eşittir. İlk aylarda faiz payı yüksek, son aylarda düşüktür.

Sıradaki adım

Alıştırmada üç farklı kredi senaryosunun aylık taksitini aynı formülü kopyalayarak hesaplayacaksınız. Oranı 12'ye bölmeyi bilerek unutup sonucun ne kadar değiştiğine de bakın. Ardından her senaryonun toplam faizini yan sütunda hesaplayın.

=YUVARLA(-DEVRESEL_ÖDEME(B3/12;B4;B2);2)

=ROUND(-PMT(B3/12,B4,B2),2)

=YUVARLA(NBD(B7;B3:B6)+B2;2)

=ROUND(NPV(B7,B3:B6)+B2,2)

=YUVARLA(İÇ_VERİM_ORANI(B2:B6);4)

=ROUND(IRR(B2:B6),4)