zkEVM Nedir?

zkEVM, "zero-knowledge Ethereum Virtual Machine" ifadesinin kısaltmasıdır. Ethereum'daki akıllı sözleşmeleri çalıştırabilen ve bu çalıştırmanın doğru yapıldığını sıfır bilgi ispatı ile kanıtlayabilen bir sistemdir.

zkEVM nedir?

İlk ZK rollup'lar genellikle yalnızca basit transferleri ya da belirli işlemleri destekliyordu. Çünkü genel amaçlı EVM hesaplamaları için ispat üretmek çok zordu. zkEVM, Ethereum için yazılmış sözleşmelerin aynen ya da küçük değişikliklerle ZK rollup üzerinde çalışmasını sağlar. Geliştiriciler Solidity gibi bildikleri dilleri ve araçları kullanmaya devam edebilir.

Nasıl çalışır?

1. Kullanıcı işlemlerini zkEVM tabanlı ağa gönderir.
2. İşlemler EVM kurallarına göre yürütülür ve yeni durum hesaplanır.
3. Bir ispatlayıcı (prover), bu yürütmenin doğru olduğunu gösteren kriptografik ispat üretir.
4. Ana zincirdeki sözleşme ispatı doğrular ve yeni durumu kabul eder.

Uyumluluk türleri

Vitalik Buterin'in sınıflandırmasına göre zkEVM'ler Ethereum'a ne kadar birebir benzedikleriyle ayrılır. Ethereum'la tamamen eş olanlar uyumluluğu en yüksek ama ispat üretimi en yavaş olanlardır. Bazı tasarımlar ispatı hızlandırmak için EVM'den küçük farklar kabul eder; bu durumda bazı sözleşmeler beklenenden farklı davranabilir.

Nelere dikkat etmeli?

zkEVM'ler karmaşık ve görece yeni sistemlerdir. İspat devrelerindeki bir hata, geçersiz bir durumun kabul edilmesine yol açabilir. Ayrıca birçok ağda işlem sıralama ve yükseltme yetkisi hâlâ sınırlı sayıda tarafın elindedir. "EVM uyumlu" ifadesi, bir ağın Ethereum kadar güvenli olduğu anlamına gelmez.