İçeriğe geç
parazade
Yazılım & No-Code

Yüksek Erişilebilirlik Nedir?

İngilizce: High Availability

Yayın: · Son güncelleme:

Yüksek Erişilebilirlik Nedir? Kısaca

Yüksek erişilebilirlik (high availability, HA), bir sistemin arıza olduğunda bile kesintisiz ya da çok kısa kesintiyle çalışmaya devam edecek şekilde tasarlanmasıdır. Yedek bileşenler ve otomatik devralma ile sağlanır.

Yüksek Erişilebilirlik nedir?
İçindekiler
  1. Yüksek erişilebilirlik nedir?
  2. Nasıl sağlanır?
  3. Nelere dikkat etmeli?

Yüksek erişilebilirlik nedir?

Yüksek erişilebilirlik, bir hizmetin yıl boyunca mümkün olan en yüksek oranda ayakta kalmasını hedefleyen tasarım yaklaşımıdır. Kısaca HA olarak anılır. Amaç, tek bir sunucunun, diskin ya da ağ bağlantısının bozulmasının kullanıcıya yansımamasıdır.

Erişilebilirlik genellikle yüzdeyle ifade edilir. Yüzde 99,9 hedefi yılda yaklaşık 8,8 saat, yüzde 99,99 hedefi ise yılda yaklaşık 53 dakika kesintiye izin verir.

Nasıl sağlanır?

Temel ilke yedekliliktir. Her kritik bileşenden en az iki tane bulunur ve biri devre dışı kaldığında diğeri işi devralır. Bu devralmaya failover denir.

Varsayımsal bir örnek: bir randevu uygulaması iki uygulama sunucusunda çalışıyor ve önlerinde bir yük dengeleyici var. Sunuculardan biri çöktüğünde yük dengeleyici trafiği sağlam olana yönlendiriyor. Veritabanı da replikasyonla ikinci bir makineye kopyalanıyor, böylece ana veritabanı giderse yedek birkaç saniye içinde devreye giriyor.

Sık kullanılan yapı taşları şunlardır:

  • Yük dengeleme ile trafiği birden fazla sunucuya dağıtmak
  • Veritabanı replikasyonu
  • Farklı veri merkezlerine ya da bölgelere yayılmak
  • Sağlık kontrolü yapan otomatik izleme

Nelere dikkat etmeli?

Her ek "dokuz" maliyeti ciddi biçimde artırır, bu yüzden hedefi işin gerçek ihtiyacına göre seçin. Bir iç raporlama aracı için yüzde 99,9 yeterli olabilirken ödeme sistemi daha yükseğini isteyebilir. Failover senaryosunu yalnızca kâğıt üzerinde bırakmayın, belirli aralıklarla bir sunucuyu bilerek kapatıp sistemin nasıl davrandığını test edin.

Sıkça Sorulan Sorular

Yüksek erişilebilirlik ile hata toleransı aynı şey mi?

Yakın ama aynı değildir. Yüksek erişilebilirlik kısa bir kesintiyi kabul ederek hızlı toparlanmayı hedefler, hata toleransı ise arıza anında hiç kesinti yaşanmamasını amaçlar ve genellikle daha pahalıdır.

Küçük bir işletmenin yüksek erişilebilirliğe ihtiyacı var mı?

Hizmetin durmasının maliyetine bağlıdır. Satışın tamamen internetten yapıldığı bir işletme için birkaç saatlik kesinti ciddi kayıp demektir; bu durumda en azından yedekli barındırma ve düzenli yedekleme düşünülmelidir.

İlgili terimler

Hata Toleransı(Fault Tolerance)Hata toleransı (fault tolerance), bir sistemin bileşenlerinden biri ya da birkaçı arızalandığında bile kesintisiz ya da kabul edilebilir düzeyde çalışmaya devam edebilme yeteneğidir. Yedeklilik ve otomatik devralma ile sağlanır.Tek Hata Noktası(Single Point of Failure)Tek hata noktası (single point of failure), bir sistemde arızalandığında tüm sistemin çalışmasını durduran ve yedeği bulunmayan bileşendir. Tek bir sunucu, tek bir veritabanı ya da tek bir internet bağlantısı tipik örneklerdir.UptimeUptime, bir sunucunun, sitenin ya da hizmetin belirli bir dönemde kesintisiz çalıştığı sürenin oranıdır. Genellikle yüzde olarak verilir; yüzde 99,9 uptime, yılda yaklaşık 8,8 saat kesinti demektir.SLA(Service Level Agreement)SLA (Service Level Agreement, hizmet seviyesi anlaşması), bir hizmet sağlayıcının erişilebilirlik, yanıt süresi gibi ölçülebilir hedefleri ve bu hedefler tutmazsa uygulanacak telafiyi yazılı olarak taahhüt ettiği sözleşmedir.Erişilebilirlik(Accessibility)Erişilebilirlik (accessibility), web siteleri ve uygulamaların görme, işitme, hareket ya da bilişsel engeli olan kişiler dâhil herkes tarafından algılanabilir, kullanılabilir ve anlaşılabilir biçimde tasarlanmasıdır.Veritabanı(Database)Veritabanı, verilerin düzenli, aranabilir ve güncellenebilir biçimde saklandığı elektronik kayıt sistemidir. Müşteri listeleri, siparişler ve ürün bilgileri gibi veriler veritabanlarında tutulur.Yük Dengeleme(Load Balancing)Yük dengeleme (load balancing), gelen trafiği birden fazla sunucu arasında dağıtarak hiçbir sunucunun aşırı yüklenmemesini ve hizmetin kesintisiz sürmesini sağlayan yöntemdir.Raporlama Aracı(Reporting Tool)Raporlama aracı, veritabanı, e-tablo ya da uygulamalardan gelen verileri toplayıp tablo, grafik ve gösterge panoları hâlinde sunan yazılımdır. Satış, finans ve operasyon verilerinin düzenli takibi için kullanılır.