İçeriğe geç
parazade
Borsa

Yatırılan Sermaye Getirisi Nedir?

İngilizce: Return on Invested Capital

Yayın: · Son güncelleme:

Yatırılan Sermaye Getirisi Nedir? Kısaca

Yatırılan sermaye getirisi (ROIC), bir şirketin vergi sonrası faaliyet kârının, faaliyetlerde kullandığı toplam sermayeye (özkaynak ve faizli borç) oranıdır. Şirketin sermayesini ne kadar verimli kullandığını gösterir.

Yatırılan Sermaye Getirisi nedir?
İçindekiler
  1. Yatırılan sermaye getirisi nedir, nasıl hesaplanır?
  2. Örnek
  3. Nasıl yorumlanır?
  4. Nelere dikkat etmeli?

Yatırılan sermaye getirisi, İngilizce return on invested capital (ROIC), bir şirketin işine koyduğu her 1 liradan yılda ne kadar faaliyet kârı elde ettiğini ölçer. Hem hissedarların hem alacaklıların sağladığı sermayeyi kapsadığı için borç yapısından görece bağımsızdır.

Yatırılan sermaye getirisi nedir, nasıl hesaplanır?

ROIC = NOPAT / Yatırılan sermaye

  • NOPAT: Vergi sonrası net faaliyet kârı = FVÖK × (1 − vergi oranı)
  • Yatırılan sermaye: Özkaynak + faizli borçlar − atıl nakit (ya da faaliyet varlıklarından faizsiz yükümlülüklerin düşülmesi)

Örnek

Varsayımsal bir şirketin FVÖK'ü 200 milyon TL, vergi oranı yüzde 25, yatırılan sermayesi 1 milyar TL olsun:

NOPAT = 200 × 0,75 = 150 milyon TL ROIC = 150 / 1.000 = yüzde 15

Nasıl yorumlanır?

ROIC'in asıl anlamı, sermaye maliyetiyle karşılaştırıldığında ortaya çıkar:

  • ROIC > sermaye maliyeti: Şirket büyüdükçe değer yaratır.
  • ROIC < sermaye maliyeti: Büyüme değer kaybettirir.

Bu fark ekonomik katma değer hesabının da temelidir. Yıllar boyunca yüksek ROIC tutturan şirketlerin genellikle güçlü bir ekonomik hendeği olduğu düşünülür.

Nelere dikkat etmeli?

  • Yatırılan sermayenin tanımı kaynaktan kaynağa değişir; şirketleri karşılaştırırken aynı yöntem kullanılmalıdır.
  • Yüksek enflasyonda tarihi maliyetle kayıtlı varlıklar sermayeyi düşük gösterip ROIC'i şişirebilir.
  • Tek seferlik kalemler faaliyet kârını bozabilir; düzeltilmiş rakamlara bakmak gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

ROIC ile özsermaye kârlılığı arasındaki fark nedir?

Özsermaye kârlılığı yalnızca hissedarların sermayesine bakar ve borç arttıkça yükselebilir. ROIC ise borç ve özkaynağı birlikte ele aldığı için kaldıraçtan daha az etkilenir.

İyi bir ROIC kaç olmalı?

Sabit bir eşik yoktur. Önemli olan ROIC'in şirketin sermaye maliyetinin üzerinde olması ve bunun yıllar içinde sürdürülebilmesidir; sektörler arasında da büyük farklar vardır.

İlgili terimler

Ekonomik Katma Değer(Economic Value Added)Ekonomik katma değer (EVA), bir şirketin vergi sonrası faaliyet kârından, kullandığı tüm sermayenin maliyeti düşüldükten sonra kalan tutardır. Pozitifse şirket yatırımcıların beklediğinin üzerinde değer yaratıyor demektir.Özsermaye Kârlılığı(Return on Equity)Özsermaye kârlılığı (ROE), bir şirketin net kârının özkaynaklarına oranıdır. Ortakların şirkete koyduğu ve şirkette biriken sermayenin ne kadar verimli kâra dönüştüğünü gösterir.Aktif Kârlılığı(Return on Assets)Aktif kârlılığı (ROA), bir şirketin net kârının toplam varlıklarına (aktiflerine) oranıdır. Şirketin sahip olduğu tüm varlıkları ne kadar verimli kullanarak kâr ürettiğini gösterir.DuPont Analizi(DuPont Analysis)DuPont analizi, özsermaye kârlılığını (ROE) net kâr marjı, varlık devir hızı ve özsermaye çarpanı olmak üzere üç bileşene ayırarak kârlılığın nereden geldiğini gösteren finansal analiz yöntemidir.Sermaye(Capital)Sermaye, bir işi kurmak ya da yürütmek için kullanılan para, makine, bina gibi kaynakların bütünüdür. Şirket hukukunda ise ortakların şirkete koymayı taahhüt ettiği ve esas sözleşmede yazılı olan tutarı anlatır.FVÖK(EBIT)FVÖK, faiz ve vergi öncesi kâr anlamına gelir (İngilizce EBIT). Şirketin ana faaliyetlerinden, finansman giderleri ve vergiler düşülmeden önce elde ettiği kârı gösterir ve amortismanı içerdiği için FAVÖK'ten daha temkinlidir.Ekonomik Hendek(Economic Moat)Ekonomik hendek (economic moat), bir şirketin rakiplerine karşı uzun süre koruyabildiği kalıcı rekabet avantajıdır. Bu avantaj sayesinde şirket, rakiplerin taklit etmesine rağmen ortalamanın üzerinde kârlılığını yıllarca sürdürebilir.