Piyasa Dengesi Nedir?
İngilizce: Market Equilibrium
Yayın: · Son güncelleme:
Piyasa Dengesi Nedir? Kısaca
Piyasa dengesi, bir malın arz edilen miktarı ile talep edilen miktarının eşit olduğu durumdur. Bu noktadaki fiyata denge fiyatı, el değiştiren miktara denge miktarı denir; fiyatın bu noktaya doğru hareket etme eğilimi vardır.
Piyasa dengesi, alıcıların almak istediği miktarla satıcıların satmak istediği miktarın aynı fiyatta buluştuğu noktadır. Grafikte arz eğrisi ile talep eğrisinin kesiştiği yer olarak gösterilir.
Piyasa dengesi nedir?
Denge noktasında ne fazla mal kalır ne de karşılanmayan alıcı. Bu fiyata denge fiyatı, satılan miktara denge miktarı denir. Fiyat bu seviyenin dışındaysa piyasa onu dengeye doğru iter:
- Fazla arz (fiyat dengenin üstünde): Satıcıların elinde mal kalır, stoklar birikir; satıcılar fiyat indirir.
- Fazla talep (fiyat dengenin altında): Alıcılar istediğini bulamaz, kuyruklar oluşur; fiyat yükselir.
Denge nasıl değişir?
Denge kalıcı değildir. Talep ya da arzı etkileyen bir gelişme olduğunda yeni bir denge oluşur:
| Gelişme | Denge fiyatı | Denge miktarı |
|---|---|---|
| Talep artar | Yükselir | Artar |
| Talep azalır | Düşer | Azalır |
| Arz artar | Düşer | Artar |
| Arz azalır | Yükselir | Azalır |
Örnek
Varsayımsal bir şehirde yaz aylarında dondurmaya talep artsın. Eski fiyatta talep edilen miktar arzı aşar, satıcılar fiyatı yükseltir ve daha fazla üretir. Sonunda daha yüksek fiyat ve daha yüksek miktarda yeni bir denge oluşur.
Gerçek piyasalarda denge, tavan fiyat ya da vergi gibi müdahaleler, eksik bilgi veya rekabet eksikliği nedeniyle her zaman kendiliğinden ve hızlı oluşmayabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Denge fiyatının altında bir tavan fiyat konursa ne olur?
Talep edilen miktar arz edilen miktarı aşar ve kıtlık ortaya çıkar. Kuyruklar, karaborsa ya da kalite düşüşü gibi yan etkiler görülebilir.
Piyasa dengesi her zaman sağlanır mı?
Teoride fiyatlar dengeye doğru hareket eder, ancak gerçekte fiyat katılıkları, düzenlemeler ve bilgi eksikliği dengeye ulaşmayı geciktirebilir ya da engelleyebilir.