İçeriğe geç
parazade
Kripto

Perp DEX Nedir?

İngilizce: Perpetual DEX

Yayın: · Son güncelleme:

Perp DEX Nedir? Kısaca

Perp DEX, süresiz vadeli kontratların (perpetual futures) merkezi bir aracı olmadan, akıllı sözleşmeler ya da zincir üstü sistemler aracılığıyla kaldıraçlı olarak alınıp satıldığı merkeziyetsiz borsadır.

Perp DEX nedir?
İçindekiler
  1. Perp DEX nedir?
  2. Nasıl çalışır?
  3. Riskler nelerdir?

Perp DEX, "perpetual" yani süresiz vadeli sözleşme işlemlerinin yapıldığı merkeziyetsiz borsadır. Kullanıcı kendi cüzdanını bağlar, teminat yatırır ve kaldıraçlı long ya da short pozisyon açar.

Perp DEX nedir?

Merkezi borsalardaki vadeli işlemlere benzer biçimde çalışır, ancak teminat akıllı sözleşmelerde tutulur ve hesap açmak için çoğu zaman kimlik doğrulama istenmez. Bazı perp DEX'ler zincir üstü emir defteri, bazıları ise likidite havuzu ve oracle fiyatı kullanır.

Nasıl çalışır?

  • Teminat: Genellikle stablecoin yatırılır.
  • Kaldıraç: Teminatın birkaç katı büyüklüğünde pozisyon açılabilir.
  • Fonlama oranı: Vade sonu olmadığı için kontrat fiyatını spot fiyata yakın tutmak üzere long ve short taraflar arasında düzenli ödeme yapılır.
  • Likidasyon: Zarar teminatı belirli bir seviyeye kadar eritirse pozisyon otomatik kapatılır.

Örneğin varsayımsal 100 dolarlık teminatla 10 kat kaldıraçlı 1.000 dolarlık long açarsan, fiyattaki yaklaşık %10'luk düşüş teminatının neredeyse tamamını silebilir.

Riskler nelerdir?

  • Kaldıraç riski: Kaldıraç kazancı da kaybı da büyütür; küçük bir ters hareket bile teminatın büyük kısmını silebilir.
  • Likidasyon: Ani fiyat iğneleri pozisyonunu saniyeler içinde kapatabilir.
  • Akıllı sözleşme ve oracle riski: Hata ya da manipülasyon fon kaybına yol açabilir.
  • Hukuki durum: Birçok ülkede kaldıraçlı kripto türevleri sıkı düzenlemeye tabidir ya da bireylere yasaktır; bulunduğun yerdeki kuralları kontrol et.

Kaldıraçlı işlem yeni başlayanlar için uygun değildir.

Sıkça Sorulan Sorular

Perp DEX ile merkezi borsadaki vadeli işlem arasındaki fark ne?

Perp DEX'te teminat kendi cüzdanından akıllı sözleşmeye gider ve işlemler zincir üstü kurallarla yürür. Merkezi borsada ise varlıklar şirkette tutulur; iki modelin de farklı karşı taraf ve teknik riskleri vardır.

Perp DEX'te kaybım teminatımı aşabilir mi?

Çoğu platformda kayıp teminatla sınırlıdır ve pozisyon likidasyonla kapatılır. Ancak teminatın tamamını kısa sürede kaybetmek mümkündür.

İlgili terimler

Sürekli Vadeli Sözleşme(Perpetual Futures)Sürekli vadeli sözleşme (perpetual futures), bir kripto varlığın fiyatı üzerine kurulan, vade tarihi olmayan ve genellikle kaldıraçla işlem gören bir türev üründür; fiyatı fonlama oranı mekanizmasıyla spot fiyata yakın tutulur.Fonlama Oranı(Funding Rate)Fonlama oranı (funding rate), sürekli vadeli kripto sözleşmelerinde sözleşme fiyatını spot fiyata yakın tutmak için uzun ve kısa pozisyon sahiplerinin belirli aralıklarla birbirine yaptığı ödemenin oranıdır.Likidasyon(Liquidation)Likidasyon (liquidation), kaldıraçlı bir kripto pozisyonunda ya da teminatlı borçta zarar teminatı belirli bir eşiğin altına düşürdüğünde, platformun pozisyonu zorla kapatması ve teminatın tamamını ya da bir kısmını almasıdır.Merkeziyetsiz Borsa(Decentralized Exchange)Merkeziyetsiz borsa (DEX), kripto varlıkların aracı bir şirket olmadan, akıllı sözleşmeler aracılığıyla doğrudan kullanıcıların kendi cüzdanlarından takas edildiği alım satım protokolüdür.Likidite Havuzu(Liquidity Pool)Likidite havuzu, merkeziyetsiz borsalarda kullanıcıların yatırdığı token çiftlerinin bir akıllı sözleşmede toplandığı ve takasların bu havuzdan karşılandığı fon havuzudur; likidite sağlayıcılar işlem ücretlerinden pay alır.Akıllı Sözleşme(Smart Contract)Akıllı sözleşme, blokzincir üzerinde çalışan ve önceden belirlenmiş koşullar gerçekleştiğinde kendiliğinden işlem yapan bir programdır; aracıya ihtiyaç duymadan kuralları uygular, ancak kodundaki hatalar da aynen çalışır.